Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2013

Fabrizio Ottaviani, La gallina, edizioni Marsilio



.
Non usa più da tempo comprare animali vivi da tenere in casa non foss’altro che per il tempo necessario a macellarli e a farli finire in padella. Quindi l’arrivo di una vecchia dall’aspetto di mendicante che consegna una gallina viva in una distinta casa alto-borghese ha qualcosa di straniante e, in certa misura, di sottilmente perturbante.
Infatti, la gallina, una volta entrata, non se ne andrà più nonostante gli sforzi disperati e l’impegno spasmodico messo in atto per cacciarla via. Allo stesso modo, la sua permanenza nella casa avrà conseguenze disastrose non solo per la tappezzeria o i mobili di pregio che l’abbelliscono e la rendono un luogo prezioso di abitazione ma anche per i suoi abitanti. Inoltre, è difficile uccidere una gallina alla fin fine – un corpo vivo che si muove e mostra la propria vitalità in tutta una serie elementare di attività, prima fra tutte la produzione continua e puteolente di sterco animale.
Adelmo, il maggiordomo un po’ timoroso e un po’ bloccato di casa De Giorgi, non se la sente di diventare il giustiziere della gallina introdotta di frodo nell’appartamento.
Forse lo farebbe anche molto volentieri e in tempo per evitare ulteriori problemi alla famiglia la cuoca di casa, Irene, desiderosa di dimostrare la propria capacità e la propria bravura e, contemporaneamente l’ignavia inestirpabile di Adelmo, ma la ferma in tempo il diniego di Elena, la padrona di casa, che attribuisce questo compito al maggiordomo, notoriamente il capo del personale di servizio. Ma quest’ultimo proprio non ci riesce, almeno a freddo.
La situazione degenera: la gallina imperversa nel salone della casa signorile insozzando tutto, il maggiordomo e la cuoca litigano e si contendono l’onore di servire al meglio la loro padrona (un po’ come Claire e Solange in Les Bonnes di Jean Genet) facendosi dispetti continui, la credibilità della padrona di casa crolla miserevolmente durante una riunione a casa sua disturbata dalle incursioni del minaccioso volatile, il marito della donna, Massimiliano, esige che il gallinaceo venga giustiziato al più presto.
Inoltre, la migliore amica di Elena, Carla de’ Sinfedeli (nomen omen) cospira per sottrarle la direzione della prestigiosa clinica “Sollievo Dolenti” diretta dalla signora De Giorgi da tempo immemorabile. La falsa amica convince Irene a lasciar vivere la gallina in cambio di una pronta assunzione nel momento in cui sarà licenziata (questo sarebbe avvenuto, tuttavia, non tanto per colpa del volatile quanto per via dei dissapori con Adelmo, molto considerato, quasi amato da Elena tanto da far pensar male il marito del loro rapporto privilegiato).
Dopo aver ricevuto un deciso ultimatum (o la gallina o il suo posto di lavoro), Adelmo decide di agire e di annegare nottetempo l’animale. Ma nel frattempo si verificano altre vicende: la padrona di casa prende un sonnifero e si addormenta in maniera profonda, Irene boicotta Adelmo facendo cadere il secchio destinato all’uccisione della gallina e quest’ultimo, preso da insospettato furore, cerca di strangolarlo, Massimiliano, rientrato molto tardi da una riunione del consiglio d’amministrazione della società per cui lavoro, interviene nella mischia scazzottando il maggiordomo a sua volta graffiato al volto dalla cuoca. In tutto questo bailamme generale, la padrona di casa continua a dormire. Il marito, trovata la boccetta del sonnifero totalmente vuota, sospetta il maggiordomo di aver tentato di uccidere Elena e chiama la guardia medica. Quest’ultimo, convinto di essere un prestigioso investigatore dilettante, deduce dalla vicenda che Massimiliano, amante notturno della cuoca, ha fatto addormentare la moglie per potervisi congiungere carnalmente ma, sorpreso da Adelmo, anch’egli invaghito di Irene, è stato assalito dall’uomo geloso e furibondo. Questa versione dei fatti è smentita dal maggiordomo che giustifica la propria rabbia e furia omicida con l’assunzione di una miscela di sonnifero e rum , presi per farsi coraggio e vincere la propria ritrosia a uccidere un essere vivente.
Il risultato sicuro di tutta questa confusa e a volte agghiacciante pochade è la sopravvivenza della gallina. Quest’ultima, sempre presente e pimpante nell’appartamento, viene usata come pretesto per l’accusa (anonima ma, in realtà, di Carla de’ Sinfedeli) di corruzione contro Elena De Giorgi.
Durante il processo-farsa che seguirà, per l’incaponimento di un pubblico ministero feroce e poco avvezzo agli intrighi della giustizia, tutti i protagonisti della vicenda saranno condannati (sia pure con la condizionale) a pene leggere ma, in certa misura, pur sempre infamanti.
Massimiliano verrà rimosso dal suo ruolo di amministratore delegato della società in cui lavora; sconvolto dalla vicenda, verrà investito da un carro funebre mentre, uscito dal grattacielo dove ha sede la sua ex-ditta, cerca un taxi per tornare a casa.
Elena si dimissionerà dalla “Sollievo Dolenti” a favore dell’infedele Carla e scomparirà alla ricerca della vecchia che le ha regalato l’infausta gallina artefice di tutto il trambusto avvenuto.
Irene rifiuterà il lavoro offertole da Carla e sposerà un suo ex-fidanzato, il chimico cui aveva chiesto un veleno adeguato a sbarazzarsi del gallinaceo (veleno che era poi stato fatto sparire dall’umanissimo Adelmo).
Adelmo, gratificato da un cospicuo vitalizio da Elena, alla fine della storia, si sposerà e avrà una bambina. Conservate le chiavi dell’appartamento dei De Giorgi, nell’Epilogo del romanzo, lo mostrerà a una coppia che vuole comprarlo. Nel salone della casa, tuttavia, troneggia ancora un cumulo di polvere e di vecchie piume: quel che è rimasto della gallina, da allora rimasta sempre presente nell’appartamento a imperituro ricordo dell’accaduto.
La gallina, primo romanzo di Fabrizio Ottaviani, è un apologo umoristico crudele e assai brillante, ispirato dai numi tutelari del c.d. “teatro dell’assurdo” di un tempo (in primis, Eugène Ionesco, cui il romanzo è fortemente debitore della lucida follia della storia narrata).
Incisivo e incalzante nello sviluppo, il racconto procede con rapida e precisa scansione delirante attraverso le tappe di una sorta diescalation della follia. La gallina, protagonista assoluta della storia, è il simbolo dell’incongruità della vita e del destino, elemento fortemente disturbatore degli equilibri della vita quotidiana e soprattutto rappresentazione vivente di quella casualità che diventa, a forza di incidenti e di accidenti fortuiti e repentini, una dimensione non revocabile della necessità.
I diversi personaggi della storia sono figurine dipinte con tocchi spesso leggeri (ma sempre ironici) in un quadro generale in cui potrebbero essere intercambiabili. Adelmo, maggiordomo mite e all’apparenza poco virile, campeggia sugli altri per via della descrizione del suo bizzarro abbigliamento e del suo modo un po’ incongruo di fare e gestire:
«Le ante dell’ascensore si aprirono su un pianerottolo dominato da numerosi scaffali, traboccanti di piante grasse. La vecchia notò che gli esemplari di maggiori dimensioni si fregiavano di un fiore, puzzolente e in via di appassimento, ma non ebbe il tempo di osservare meglio perché in quel momento una maniglia dorata si abbassò, una porta laccata di bianco si aprì cigolando e apparve un uomo di mezza età che le venne incontro con piccoli passi nervosi, fissando il pavimento. Si trattava certamente di un servo, si disse la vecchia. Certo la giacca grigia, le cui maniche sembravano incollate al corpo, nonché lo sgargiante foulard che gli fasciava il collo davano al tipo l’aspetto di un soldatino di piombo che avesse perso qualcosa per terra. Ma, a dispetto della tenuta, calzava mocassini di pelle nera che avevano raggiunto la morbidezza delle babbucce, come accade spesso alle scarpe dei domestici che non escono mai di casa; e comunque nelle mani stringeva un canovaccio» (p. 9).
Adelmo appartiene alla famiglia dei buffi la cui genealogia è stata descritta da Aldo Palazzeschi in suo famoso Palio… del 1937 ma che può risalire su fino al misterioso cappello indossato da Charles Bovary nel celebre primo capitolo del romanzo di Gustave Flaubert.
Anche gli altri personaggi, meno rilevati di Adelmo, tuttavia, sono dei “buffi” per la loro ostinazione a perseverare nell’errore e a concludere (quasi inconsapevolmente) nell’errore e nella sconfitta finale la loro vicenda narrativa. Se il volto del Destino è, allora, quello starnazzante di una anonima gallina, la vita degli esseri umani che ne dipendono è ben misera cosa se basta un suo batter d’ali e una sua escrezione puzzolente a far precipitare nel caos il meccanismo (che si supporrebbe ben oliato) del vivere civile e dei rapporti sociali (e affettivi). Nell’intreccio e nel tourbillon farsesco e sovente irresistibile delle vicende del romanzo di Ottaviani, si avverte il senso dell’ineluttabilità della catastrofe metafisica che l’umanità – da sola e senza aiuto esterno – è in grado di auto-infliggersi per punirsi di essere quello che è.

Τρίτη, 22 Ιανουαρίου 2013

«Η Επιστροφή» Απόστολος Παπαγιαννόπουλος, εκδόσεις Διόπτρα


 γράφει ο Δημήτρης Νίκου

Σελίδες ιστορίας. Της ξεχωριστής ιστορίας και διαδρομής ενός ανθρώπου. Της μαρτυρικής ιστορίας και πορείας ενός ολόκληρου λαού που είναι κομμάτι από εμάς, ίσως από τα πιο ζωντανά και πολλά έχει να μας διδάξει σήμερα. Περί επιστροφής ο λόγος, μια έννοια που στην εποχή μας ερμηνεύεται πολυδιάστατα.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, μέσα σε μια εύπλαστη Ευρώπη που αλλάζει ραγδαία, ένα πανάρχαιο κομμάτι του Ελληνισμού, ακμαίο και δημιουργικό, βρίσκεται έρμαιο γεωπολιτικών ζυμώσεων και άνισων πολεμικών αναμετρήσεων. Αποκομμένο γεωγραφικά, αλλά και ουσιαστικά, από την αδύναμη Μητέρα Πατρίδα, αφήνεται στη μοίρα των επιβουλεύσεων, του επεκτατισμού, της εκδίκησης, των εθνικών και θρησκευτικών εκκαθαρίσεων.

"Η Μικρασιατική Καταστροφή του ’22, ο ξεριζωμός του Μικρασιατικού και Ποντιακού Ελληνισμού απ’ τις προγονικές του εστίες και οι συνεχείς δοκιμασίες και περιπέτειες των Μικρασιατών προσφύγων σε ολόκληρο τον κόσμο, αποτέλεσαν ένα σύγχρονο ελληνικό έπος του οποίου το περιεχόμενο και οι διαστάσεις, για διάφορους λόγους και αιτίες, συνεχίζουν να αγνοούνται από τους Έλληνες σήμερα. Ειδικά για τους Έλληνες πρόσφυγες της Μικράς Ασίας που μετά την Καταστροφή του ’22 κατευθύνθηκαν προς την τότε Σοβιετική Ένωση, ακόμα και σήμερα είναι περιορισμένες οι ιστορικές αναφορές και πληροφορίες."

Το βιβλίο "Η Επιστροφή" του Απόστολου Παπαγιαννόπουλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα, είναι ένα πραγματικά σπουδαίο μάθημα ιστορίας, που διαβάζεται και σαν ένα συναρπαστικό ιστορικό μυθιστόρημα μέσα από τη ζωή ενός σημαντικού Έλληνα του Πόντου, του Μιχαήλ Κυριάκοβ, που από φτωχός πρόσφυγας στη Γεωργία, έφτασε να κατέχει υπουργική θέση στην Σοβιετική Ένωση δίχως ποτέ να αρνηθεί την ελληνική καταγωγή και συνείδησή του.

Με τρόπο απλό και απόλυτα κατανοητό, η άψογα τεκμηριωμένη μελέτη-μαρτυρία που καταθέτει ο συγγραφέας, διατρέχει την ιστορία του Πόντου κυρίως, αλλά και γενικά του Μικρασιατικού Ελληνισμού από τα αρχαία χρόνια και την εγκατάσταση των Ελλήνων στις περιοχές της Μαύρης Θάλασσας, εστιάζοντας έπειτα στα χρόνια μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τους διωγμούς και τη γενοκτονία από τους Τούρκους, την Οκτωβριανή Επανάσταση, έως και την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

Και η "Επιστροφή";
Να είναι ο πόνος για το χαμό των προγονικών χωμάτων και το παντοτινό όνειρο του γυρισμού; Να είναι η βαθιά αγάπη και ο σεβασμός για τη Μητέρα Ελλάδα, που αν και στάθηκε ανύμπορη έως πολλές φορές και αδιάφορη μπροστά στην τραγωδία τους, εκείνοι πάντα την τιμούσαν και την τιμούν στα πέρατα του κόσμου; Να είναι αυτή η αιώνια κληρονομιά των μυθικών Αργοναυτών, που κάποτε φτάνει να στοιχειώνει σαν κατάρα; Να είναι η προσεκτική ματιά που η σύγχρονη Ελλάδα πρέπει να ρίξει σ' αυτές τις σελίδες της παραγνωρισμένης ιστορίας της; Ίσως κάτι να έχουν να της πουν.

Τετάρτη, 16 Ιανουαρίου 2013

Παρουσίαση του Βιβλίου του Edmondo De Amicis, «Οι ψυχολογικές επιδράσεις του κρασιού» από τις εκδόσεις Αρμίδα για πρώτη φορά στα ελληνικά σε μετάφραση Κωνσταντίνου Κοκολογιάννη


Οι εκδόσεις Αρμίδα σας προσκαλούν στην παρουσίαση του Βιβλίου ''Οι ψυχολογικές επιδράσεις του κρασιού'' του Edmondo de Amicis σε μετάφραση Κωνσταντίνου Κοκολογιάννη, για πρώτη φορά στα Ελληνικά την

Παρακευή 25 Ιανουαρίου 2013, στο  

Πολιτιστικό Κέντρο Λαϊκής Τράπεζας, Γωνία Αρχ. Μακαρίου Γ' αρ. 39 και Μπουμπουλίνας, Λευκωσία στις 7μ.μ.

Την εκδήλωση θα την ανοίξει ο πρέσβης της Ελλάδας Βασίλης Παπαϊωάννου και θα μιλήσουν ο κλινικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπευτής Βασίλης Χριστοδούλου και η συγγραφέας, ποιήτρια,
 εκπαιδευτικός Ευφροσύνη Μαντά – Λαζάρου.

Με το πέρας της παρουσίασης θα υπάρξει μπουφές με κρασιά και συνοδευτικά

Ο
Edmondo de Amicis ( Ιταλία, 1846 – 1908 ), συγγραφέας πολυγραφότατος και από τους πιο αγαπητούς της εποχής του, είναι γνωστός στα ελληνικά γράμματα με το ταξιδιωτικό του βιβλίο «Κωνσταντινούπολη» και το παιδικό μυθιστόρημα «Η καρδιά».

Με την εξαιρετική ποιητική και μεταφραστική ικανότητά του, ο Κωνσταντίνος Κοκολογιάννης παρουσιάζει σήμερα στο αναγνωστικό κοινό, ένα διαφορετικό δείγμα από το έργο του
de Amicis. Πρόκειται για το έργο « Οι ψυχολογικές επιδράσεις του κρασιού» που είναι μια παρουσίαση που έκανε, υπό το θέμα αυτό ο συγγραφέας, στη Φιλοτεχνική Ένωση του Τορίνου το 1889 και η οποία εκδόθηκε με τον τίτλο « Il vino » το 1889 στο Μιλάνο και το 1890 στο Τορίνο.

Το έργο αναφέρεται στο κρασί και εμμέσως στις κοινωνικές προεκτάσεις που είχε την εποχή του, την οποία χαρακτήριζε η αυξανόμενη αστυφιλία της μεταενωτικής Ιταλίας.

Στο κείμενο σκιαγραφούνται, με παραστατικότητα και επιλεκτική λεπτομέρεια, οι ανθρώπινοι χαρακτήρες με τις διαφορετικές επιδράσεις που δέχονται από το κρασί, στη συμπεριφορά και την έμπνευση. Οι οξυδερκείς ψυχολογικές παρατηρήσεις περιγράφουν, με λόγο βαθιά ποιητικό, τη μέθη, από τα πρώτα της σκιρτήματα μέχρι την ολοκληρωτική επικράτησή της, στον άνθρωπο. Ο αναγνώστης εύκολα βρίσκει τις λαβές για ν’ ανασυνθέσει με τη φαντασία του την εικόνα της εποχής και εύλογα διερωτάται κατά πόσο οι επιδράσεις του κρασιού έχουν διαφοροποιηθεί στη δίκη του, σύγχρονη εποχή.

Όπως γράφει ο συγγραφέας, υπάρχουν δυο κρασιά. «Το ένα είναι δηλητήριο που παρασύρει στην τεμπελιά, στη νωθρότητα , στη φυλακή, στον τάφο. Αυτό είναι το κρασί της φυγής, του πολέμου, του αίσχους. Το άλλο, είναι το κρασί που σηκώνει την ίδια στιγμή το ποτήρι, το μέτωπο και τη σκέψη. Είναι το κρασί που βάζει στον εργάτη και τη δύναμη στα μπράτσα και το τραγούδι στα χείλη. Είναι η ευθυμία του καθημερινού μας γεύματος, ο εορτάζων της συμφιλίωσης και των επιστροφών, το ευλογημένο αφέψημα που ζεσταίνει τις φλέβες των ηλικιωμένων, που τονώνει την πολυπόθητη ανάρρωση των παιδιών μας, που προσθέτει ένα χαμόγελο στη φιλία και μια ανάφλεξη στον έρωτα.
Το δεύτερο αίμα του ανθρώπινου γένους».

Δευτέρα, 14 Ιανουαρίου 2013

ΖΗΤΕΙΤΑΙ ἐλπίς – ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΑΜΑΡΑΚΗΣ, εκδόσεις Καστανιώτη


…….Ξανάριξε μι ματι στν φημερίδα: νδοκίνα, «Κοσμικ Κίνησις», τ ρεσιτλ πιάνου, ο δυ ατοκτονίες γι οκονομικος λόγους, ο «Μικρς γγελίες»…
ΖΗΤΕΙΤΑΙ γραφομηχανή…
ΖΗΤΕΙΤΑΙ ραδιογραμμόφωνον…
ΖΗΤΕΙΤΑΙ τζπ ν καλ καταστάσει…
ΖΗΤΕΙΤΑΙ τάπης γνήσιος περσικς…
βγαλε τν τζέντα του, κοψε να φύλλο κι γραψε μ τ μολύβι του:
ΖΗΤΕΙΤΑΙ λπίς
στερα πρόσθεσε τ νομά του κα τ διεύθυνσή του. Φώναξε τ γκαρσόνι. θελε ν πληρώσει, ν πάει κατευθείαν στν φημερίδα, ν δώσει τν γγελία του, ν παρακαλέσει, ν πιμείνει ν μπε πωσδήποτε στ αριαν φύλλο.

Daniela Dawan, «Non dire che col tempo si dimentica», edizioni Marsilio


.
Zakhor (ricorda!) è l’imperativo ebraico per eccellenza. Ma tkelouch el denia nassiana (non dite che col tempo si dimentica) è il suo sviluppo in termini umani e affettivi.
Il romanzo d’esordio di Daniela Dawan si occupa proprio di questo: l’impossibilità di dimenticare forgia e ricostruisce la catena del ricordo che permette ai viventi di non far precipitare i morti nell’oblio, rende ciò che è stato importante alla stessa stregua di ciò che sarà.
La storia narrata, infatti, si sviluppa su un doppio binario: il presente e la sua felicità consegnata alla storia d’amore tra la brillante pianista Anna Orvieto e l’altrettanto brillante fotografo Philippe e il passato in cui la fine della vicenda amorosa tra Cesare Orvieto, un prestigioso medico fascista di origine ebraica che opera a Tunisi e la pianista Augusta Levi si intreccia con la crisi del suo matrimonio e l’avvento delle leggi razziali promulgate nel 1938 dal governo Mussolini.
L’intreccio tra le due vicende è reso possibile dai legami di parentela tra la giovane pianista di oggi e il celebre medico di ieri e da un viaggio che la donna farà a Tunisi alla ricerca del filo spezzato dei suoi ricordi incompleti. Anche se, quasi ovviamente, la parte più robusta della storia è costituita dalle vicende infelici e tragiche di Cesare Orvieto, il contrappunto della vicenda amorosa (e pianistica) di Anna, sua nipote, rilancia continuamente la narrazione e la rende compatibile con le aspirazioni e i rimpianti dell’oggi, soprattutto con la nostalgia per ciò che si sarebbe voluto conoscere meglio e non si è potuto farlo. La giovane pianista avrebbe desiderato da sempre essere maggiormente consapevole del suo passato ma solo le imprevedibili evenienze del presente glielo permetteranno.
Cesare Orvieto ha scelto di aderire al fascismo sulla base di un (certo male interpretato) senso di orgoglio in nome di una più Grande Italia; la sua bravura di medico e il suo senso di umanità nei confronti dei malati (soprattutto di quelli poveri) sembrano, infatti, essere in aperta contraddizione con le sue rivendicazioni anti-francesi e filo-nazionalistiche. Ma il suo fascismo non è certo reazionario o basato su pure e semplici opportunità di carriera:
«”Io sono un grana!” esclamò in un tardivo sussulto d’orgoglio. Così gli arabi chiamavano gli ebrei italiani arrivati in quei posti da Guernata, Livorno. Si erano spostati in cerca di fortuna due secoli prima e fortuna e onore avevano trovato. Rappresentavano l’Italia, ricoprivano importanti cariche istituzionali, e adesso? Che scherzo beffardo stava giocando loro il destino. Quando il fascismo era salito al potere, Cesare aveva aderito al partito. Riconosceva nelle dichiarazioni di Mussolini molti degli insegnamenti ricevuti da bambino. “Il tuo studio, il tuo lavoro, il tuo impegno devono contribuire a migliorare l’Italia” gli ripeteva spesso il padre. E lui lo aveva ascoltato, gli aveva creduto. Adulto, aveva combattuto per l’Italia, l’aveva servita, era italiano: questa era l’identità da difendere, la sua. In Tunisia, dove i francesi si ritenevano gli unici padroni, essere fascista voleva dire semplicemente restare italiano, ma i proclami liberali sbandierati dal duce si erano rivelati un inganno. Gli ebrei erano diventati l’oggetto di un’ostilità ottusa, cieca. Com’era potuto accadere ? » (p. 18).
Le leggi razziali lo penalizzano in maniera definitiva e prevedono che sia privato del suo ruolo di primario all’Ospedale di Tunisi. Inoltre la fine della sua relazione extraconiugale con la pianista Augusta da lui molto desiderata lo ha privato di ogni possibilità di compensazione privata. L’amore per la moglie Corinna, una volta ballerina all’Opera, è ormai finito da tempo anche se la donna continua ad essere innamorata del marito. Cesare Orvieto ripercorre tutta la sua vita passata nei pochi giorni che precedono la sua morte e si confronta nel corso di essi con il suo vice Mario Cattan (un ebreo refoulé che finge di non conoscerlo e lo espelle brutalmente dall’ospedale di cui era stato uno dei migliori elementi fino ad allora per prenderne poi lui stesso il posto), con gli indipendentisti tunisini tra cui spicca Habib Bourguiba, futuro leader popolare e poi dittatore della Tunisia una volta che il paese avrà conquistato la propria autonomia nel dopoguerra, con Alfred d’Espinger, segretario personale del reggente di Francia, suo amico ma anch’egli tanto invaghito di Augusta Levi che finirà per sposarla nonostante la forte differenza d’età.
Orvieto si confronta soprattutto con le proprie radici ebraiche (finora neglette e accantonate) e le proprie scelte di vita culminate con l’adesione al fascismo. Le contraddizioni del suo comportamento politico precedente emergeranno in un serrato confronto con d’Espinger sul futuro prossimo venturo:
«”Permettemi, ma è stato uno sbaglio esultare per la conquista dell’Etiopia, per la proclamazione dell’impero. Vedete, lì c’erano i germi del razzismo”. “Dite? Tutti i miei correligionari ne erano entusiasti, se sono stato cieco non ero il solo”. Si allontanarono alla ricerca di un posto più riparato. “Sapete, ero tra la folla a Bengasi e ho visto il corpo di Omar al-Mukhtar nel barracano bianco penzolare dal cappio. Il nostro duce, per dimostrare la sua potenza, aveva ordinato di impiccarlo. Lui, un vecchio, trascinato in catene al modo di una bestia feroce. Che importava che avesse chiesto di essere fucilato, l’hanno impiccato davanti a una folla di persone come un ladro. Ho ancora nelle orecchie la sua voce incrinata che ripeteva: Da Dio siamo venuti e a Lui ritorniamo. Professore, che significa per voi essere ebreo?”. Cesare lo fissò restando in silenzio. Perché d’Espinger si accaniva con questi discorsi? Che importava a lui dell’ebraismo?» (p. 108).
E’ questo l’errore fondamentale di Cesare: aver condannato a un oblio senza scampo le proprie origini razziali, voler negare il senso del proprio essere membro del popolo ebraico e confinarlo nel limbo degli eventi casuali, non voluti, accidenti di cui non si comprende fino in fondo la natura necessaria. Aver creduto nel fascismo e aver aderito ad esso è stata una delle conseguenze di questo rifiuto della propria appartenenza alla “razza maledetta”. Il suo rifiuto di essere ebreo e il suo presentarsi soltanto come italiano desideroso di partecipare al trionfo dei “fatali destini” della patria gli hanno impedito di accettarsi per quello che effettivamente era – e alla delusione per il tradimento da parte del fascismo l’unica risposta che Orvieto sa dare è quello di darsi la morte avvolto nella bandiera italiana. Sorte comune a quasi tutti gli ebrei fascisti traditi dal regime nonostante la loro adesione incondizionata alle sue sorti nel momento della necessità del consenso, la vicenda del medico italo-tunisino ne richiama alla mente tante altre (il suicidio dell’editore filo-fascista Angelo Fortunato Formiggini, ad esempio, che si gettò dalla Torre della Ghirlandina di Modena per protestare in maniera plateale e definitiva contro le leggi razziali anche se poi la stampa non diede neppure notizia del suo gesto). Nel caso di Orvieto, tuttavia, oltre al disincanto per le scelte politiche fatte gioca un ruolo fondamentale la disillusione amorosa e la scelta della donna tanto amata di optare per la cittadinanza francese e di tornare a Tunisi sotto la protezione di d’Espinger.
Tragedia legata al fallimento delle proprie scelte esistenziali, la morte di Cesare viene pianta veramente solo dalla moglie Corinna e il rabbino della comunità tunisina accetta di celebrare il rito religioso funebre solo dopo molte esitazioni e distinguo: il suicidio, infatti, è rifiutato in maniera assoluta dalla legge mosaica e solo un’articolata rielaborazione dell’evento luttuoso (Orvieto è stato spinto a suicidarsi per disperazione, non l’ha fatto di propria volontà) permetteranno di superare la proibizione in un primo tempo propugnata dal rabbino.
Il destino del medico suicida, tuttavia, sembra essere l’oblio. Di lui nella famiglia superstite si parla poco o nulla e tutte le richieste fatte da Anna di saperne di più affondano in un muro di gomma di silenzio e di reticenza. Solo l’amore di Philippe e il viaggio a Tunisi predisposto e propiziato da quest’ultimo le permetteranno di riscattare la memoria del prozio.
Libro di ricordi e di riscoperte di un passato remoto eppure ancora attivo e operante nelle corde del presente, il romanzo di Daniela Dawan è un tentativo di riannodare narrativamente i fili di ciò che gli eventi tragici del primo Novecento sembrano aver spezzato per sempre con la persecuzione e la morte. Certo se la parte relativa alla sorte tragica di Orvieto è ben ricostruita, la storia d’amore della nipote gli fa dapendant in maniera meno organica, meno significativa dal punto di vista dello scavo e dell’indagine psicologica. Ma entrambe le vicende rappresentano il tentativo di testimoniare che non è possibile rifiutarsi di ricordare (anche quando lo si vorrebbe fare per comodità esistenziale o scelta di vita) – che il ricordo e la memoria sono parte integrante della vita di ognuno, qualcosa da cui non si può – neppure volendo – prescindere in alcun modo.

info http://lapoesiaelospirito.wordpress.com

Sun Tzu: Η Τέχνη του Πολέμου


" Ο Χο Λου κάλεσε τον Σουν Τσου και του είπε: «Διάβασα πολύ προσεκτικά τα δεκατρία κεφάλαια του Βιβλίου σας. Μήπως θα μπορούσατε να μου κάνετε μια μικρή επίδειξη του πώς εφαρμόζεται πρακτικά η θεωρία σας - ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τον έλεγχο των στρατευμάτων;»

«Θα μπορούσα», απάντησε ο Σουν Τσου.

«Και μήπως θα μπορούσατε να χρησιμοποιήσετε στην επίδειξη γυναίκες;» συνέχισε ο Βασιλιάς.

«Βεβαίως», είπε χωρίς δισταγμό ο Σουν Τσου.

Έτσι, δόθηκε διαταγή να φέρουν από το παλάτι 180 όμορφες γυναίκες. Ο Σουν Τσου τις χώρισε σε δυο λόχους και έθεσε επικεφαλής τις δυο πιο αγαπημένες παλλακίδες του Βασιλιά. Ύστερα έδειξε στα κορίτσια πώς να κρατούν το δόρυ και ρώτησε: «Ξέρετε τη διαφορά ανάμεσα στο «Μπροστά» και το «Πίσω», το «Αριστερά» και το «Δεξιά»;

«Την ξέρουμε», απάντησαν εκείνα.

«Ωραία», είπε ο Σουν Τσου. «Τώρα, όταν σας δώσω τη διαταγή «Μέτωπο εμπρός», θα κοιτάξετε κατευθείαν μπροστά. Όταν σας πω «Μεταβολή», θα κάνετε μισή στροφή, ώστε να κοιτάξετε όλες προς τα πίσω. Όταν σας πω «Επ' αριστερά», θα γυρίσετε προς τη μεριά του αριστερού σας χεριού. Κι όταν σας πω «Επί δεξιά», θα γυρίσετε προς τη μεριά του δεξιού σας χεριού».

Οι γυναίκες είπαν «Καταλάβαμε» και τότε ο Σουν Τσου, αφού τους εξήγησε ποιο χτύπημα του τυμπάνου αντιστοιχούσε οε κάθε παράγγελμα, τους μοίρασε τα δόρατα και έδωσε το σύνθημα: «Επί δεξιά». Τα κορίτσια, όμως, αντί να υπακούσουν, ξέσπασαν σε γέλια.

Τότε ο Σουν Τσου είπε ήρεμα: «Εάν τα παραγγέλματα δεν είναι σαφή και οι διαταγές δεν είναι απόλυτα κατανοητές, το λάθος είναι του στρατηγού». Ύστερα επανέλαβε τρεις φορές τα παραγγέλματα, τα εξήγησε πέντε, και έδωσε το παράγγελμα: «Επ' αριστερά». Τα κορίτσια ξέσπασαν, γι' άλλη μια φορά, σε γέλια.

Τότε ο Σουν Τσου, πάντα το ίδιο ήρεμος, είπε: «Όταν τα παραγγέλματα δεν είναι σαφή και οι διαταγές δεν είναι απόλυτα κατανοητές, το λάθος είναι του στρατηγού. Όταν, όμως, οι διαταγές είναι σαφείς και κατανοητές, αλλά οι στρατιώτες δεν υπακούουν, τότε το λάθος είναι των αξιωματικών τους». Και λέγοντας αυτά, διέταξε να αποκεφαλιστούν οι δυο επικεφαλής των λόχων!

Ο βασιλιάς που παρακολουθούσε τη σκηνή από ψηλά, μόλις αντιλήφθηκε ότι οι δυο ευνοούμενές του θα έμεναν χωρίς κεφάλι, έσπευσε να μηνύσει στον Σουν Τσου: «Είμαι απόλυτα ικανοποιημένος από την επίδειξή σας. Αλλά εάν στερηθώ τις δυο αυτές παλλακίδες, το φαγητό και το ποτό μου θα χάσουν τη γεύση τους. Επιθυμία μου, λοιπόν, είναι να μην αποκεφαλιστούν».

Οπότε, ο Σουν Τσου απάντησε: «Ο υπηρέτης σας έχει κάνει ήδη δεκτό το διορισμό του ως Διοικητή και όταν ένας διοικητής ηγείται του στρατού, δεν υποχρεούται να υπακούει σε όλες τις διαταγές του ηγεμόνα του». Αμέσως μετά, έδωσε διαταγή να αποκεφαλιστούν οι δυο γυναίκες προς παραδειγματισμό και όρισε ως επικεφαλής δύο άλλες.

Ύστερα, επανέλαβε τα παραγγέλματα με τη βοήθεια του τυμπάνου και οι γυναίκες ανταποκρίθηκαν, χωρίς να κάνουν το παραμικρό λάθος. Και, βέβαια, χωρίς να τολμήσει καμιά τους να γελάσει!

Τότε ο Σουν Τσου διαμήνυσε με αγγελιοφόρο στον βασιλιά: «Ο στρατός σας, κύριε, είναι πανέτοιμος. Μπορείτε να κατέβετε και να τον επιθεωρήσετε. Είναι πρόθυμος να κάνει ό,τι του ζητήσετε - ακόμα και να πέσει στη φωτιά».

Ωστόσο, η όρεξη του Βασιλιά για πειράματα είχε κοπεί. «Πες στο Στρατηγό», είπε στον αγγελιαφόρο, «ότι μπορεί να επιστρέφει στο στρατόπεδο του και να αναπαυθεί. Ο βασιλέας του Βου δεν έχει καμιά διάθεση για επιθεώρηση».

Όταν ο Σουν Τσου έλαβε το μήνυμα, σχολίασε ατάραχα: «Ο βασιλιάς αγαπάει τα λόγια, όχι όμως και τα έργα...» "

" Για τον Σουν Τσου, η πρώτη επίθεση που εξαπολύει ένας ιδιοφυής στρατηγός, είναι εναντίον του πνεύματος του εχθρού. Αυτό φροντίζει να χειραγωγήσει, πριν κάνει το επόμενο βήμα. Εξίσου σημαντικά για τον Κινέζο θεωρητικό του πολέμου είναι η ταχύτητα, η ετοιμότητα, η προσαρμοστικότητα, η αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων που προσφέρει ο καιρός και το έδαφος, και -φυσικά- οι μυστικές επιχειρήσεις. "

" «Εν καιρώ πολέμου, απαιτείται προσαρμοστικότητα και ευελιξία!» γράφει ο Σουν Τσου, το 500 π.Χ.

«Σε περιόδους αναταραχής, το πρόβλημα δεν είναι η αναταραχή, αλλά η δική μας έλλειψη προσαρμοστικότητας και ευελιξίας», γράφει ο Πίτερ Ντράκερ, δυόμισι χιλιάδες χρόνια αργότερα...

«Με την κατάλληλη διάταξη, όλες οι φάλαγγες μπορούν να αποδώσουν τα μέγιστα, ανεξάρτητα από τις όποιες εγγενείς αδυναμίες τους», ισχυρίζεται ο Κινέζος στρατηγός.
«Επιτυχημένη επιχείρηση είναι αυτή που καταφέρνει να εξασφαλίσει σε κάθε εργαζόμενο τη θέση εκείνη που θα αναδείξει τα δυνατά του σημεία, καθιστώντας αδιάφορα τα αδύνατα», διαβεβαιώνει ο Αμερικανός γκουρού του σύγχρονου μάνατζμεντ. "


Μερικά λόγια του Σουν Τσου από το Βιβλίο του

-Κάθε πόλεμος βασίζεται στην παραπλάνηση

-Στήλη σκόνης που ανεβαίνει ψηλά, είναι σημάδι ότι πλησιάζουν τέθριππα. Σκόνη που μένει να αιωρείται χαμηλά και σε μεγάλη έκταση, είναι σημάδι ότι πλησιάζει το πεζικό.

-Όταν, χωρίς προηγούμενη συνεννόηση, ο εχθρός ζητάει ανακωχή, συνωμοτεί.

-Όταν τα στρατεύματα του κινούνται με ταχύτητα και παρατάσσει τ’ άρματα μάχης του, περιμένει ενισχύσεις.

-«Ο Τσανγκ Γιου λέει πως όταν ένας στρατός “καίει τα πλοία του” και “σπάει τις καραβάνες του”, αισθάνεται παγιδευμένος και θα πολεμήσει μέχρι θανάτου. Γουάνγκ Γιου: “Ο εχθρός ταΐζει σιτάρι τα άλογα του και οι άντρες τρώνε κρέας, προκειμένου να αυξήσουν τη δύναμη και την αντοχή τους. Εάν ο στρατός δεν έχει πια καραβάνες, δεν θα ξαναφάει. Εάν τα στρατεύματα δεν επιστρέφουν στις σκηνές τους, δεν σκέφτονται πια την επιστροφή στην πατρίδα και προτίθενται να δώσουν μια αποφασιστική μάχη”».

-Εάν κάποιος με ρωτήσει «Είναι δυνατόν να έχει ένα στράτευμα μια τέτοια ακαριαία αντίδραση;» θα απαντήσω: «Είναι». Γιατί, μολονότι οι άντρες του Βου και του Γιούε αλληλομισούνται, εάν βρεθούν μαζί σ’ ένα πλοίο που θαλασσοδέρνεται, θα συνεργαστούν, όπως το δεξί χέρι με το αριστερό.

-Ο στρατηγός θα πρέπει, επίσης, να αλλάζει τις μεθόδους του και να τροποποιεί τα σχέδια του, ώστε οι άλλοι να μην καταλαβαίνουν τι κάνει.

-Από όλους όσοι απαρτίζουν το στράτευμα, κανένας δεν έχει τόσο στενές σχέσεις με το διοικητή όσο ένας μυστικός πράκτορας. Κανένας δεν ανταμείβεται πιο πλουσιοπάροχα. Και τίποτα δεν είναι πιο απόρρητο από τις μυστικές επιχειρήσεις.

Πηγή:
 Sun Tzu, 'Η Τέχνη του πολέμου' (αποσπασματα απο την εισαγωγη), Εκδόσεις Περιπλους


Παρουσίαση των σημαντικότερων σημείων των κεφαλαίων του βιβλίου
 


«Στον πόλεμο οι αριθμοί από μόνοι τους δε δίνουν κανένα πλεονέκτημα».

1) Κατάστρωση σχεδίων
Η πιο κάτω σχετικά πρόσφατη ιστορία μπορεί να μας κάνει σαφές μια πτυχή της καταστρώσεως πολεμικών σχεδίων, την οποία είχε επισημάνει πριν 2500 ο στρατηγός Σουν Τζου και τα οποία φυσικά γίνονται σε καιρό ειρήνης και μακριά από τον τόπο των συμπλοκών, χαρακτηριστική είναι η φράση του στρατάρχου
Foch που προσδιορίζει τον χρόνο προετοιμασίας του πολέμου από την εποχή της ειρήνης:

«Δια την εν καιρώ ειρήνης συντήρησιν της σκέψεως ενός στρατού και τον διαρκή προσανατολισμό του προς τον πόλεμον, δεν υπάρχει ευφορότερον βιβλίον από την ιστορίαν».

Στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν προετοιμαζόταν ο αμερικανοϊσπανικός πόλεμος και έπρεπε να προετοιμαστεί η αμερικανική κοινή γνώμη για την αποστολή στρατευμάτων στην Κούβα, ο εκδότης Ουϊλλιαμ Ράντολφ Χηρστ έστειλε στο νησί τον ζωγράφο Ρέμινγκτον για να στέλνει σκίτσα από τον πόλεμο.

Ύστερα από κάποιες ημέρες στην Κούβα, ο Ρέμινγκτον ενημέρωσε τον εργοδότη του με το ακόλουθο τηλεγράφημα: «Εδώ όλα είναι ήσυχα.

Δεν θα γίνει πόλεμος. Παρακαλώ να επιστρέψω στην πατρίδα. Ρέμινγκτον». Για να πάρει αμέσως την απάντηση: «Παρακαλώ να παραμείνετε. Εσείς θα προμηθεύσετε τις εικόνες και εγώ θα προμηθεύσω τον πόλεμο. Χηρστ».

Παράλληλα θεωρεί ότι είναι ουσιώδες για τον ηγεμόνα και την πολεμική προσπάθεια, να εξασφαλίζεται η ευνομία – κάτι που φανερώνεται με τη συνήθη δρακόντεια περιφρόνηση στην ανθρώπινη ζωή που επιδεικνύουν τα αυταρχικά καθεστώτα όπως ήταν η μοναρχία της αρχαίας Κίνας από το παρακάτω ρητό:

«Όταν εφαρμόζεις ένα νόμο να προσέχεις να μην παραβιάζεται, αν παραβιάζεται ο ένοχος πρέπει να θανατώνεται».

Επίσης, ο Σουν Τζου δεν παραλείπει να επισημάνει πόσο σημαντικό είναι για την ύπαρξη ενός κράτους να κατέχει καλώς την τέχνη του πολέμου:

«Η τέχνη του πολέμου είναι ζωτικής σημασίας για το κράτος. Είναι ένα θέμα ζωής και θανάτου»

Οι σύγχρονες αρχές του πολέμου, δηλαδή ενδελεχής προετοιμασία της σύγκρουσης και προσπάθεια εξαπάτησης του εχθρού ως προς τους πραγματικούς αντικειμενικούς σκοπούς μιας επιχείρησης, επίσης «εκπροσωπούνται» στον Σουν Τζου:

« Ο Πόλεμος βασίζεται στην εξαπάτηση» και

« Ο στρατηγός που κερδίζει μια μάχη, έχει κάνει πολλούς υπολογισμούς στο κεφάλι του πριν τη διεξαγωγή της. Ο στρατηγός που χάνει μια μάχη, έκανε λίγους υπολογισμούς.»



Οι νόμοι (παράγοντες) που παραθέτει για την επιτυχή διεξαγωγή του πολέμου είναι:

- Ο Ηθικός νόμος ( είναι η συμφωνία λαού και ηγεμόνα για τον πόλεμο)
- Ο Ουρανός ( είναι οι καιρικές συνθήκες που επικρατούν κατά τον πόλεμο)
- Η Γη. (περιλαμβάνει τις αποστάσεις και την διαμόρφωση, ανάγλυφο, του πεδίου του πολέμου)
- Ο Ηγέτης. (περιλαμβάνει τις αρετές, ειλικρίνεια, καλοσύνη, θάρρος και αυστηρότητα του ηγέτη)
- Η Μέθοδος και η πειθαρχία. (εννοείται η συγκρότηση του στρατού, η ιεραρχία, η διατήρηση οδών ανεφοδιασμού και το οικονομικό κόστος του πολέμου).



Παραδείγματα Κατάστρωση σχεδίων

« Ο Βου Τσι φορούσε τα ίδια ρούχα και έτρωγε το ίδιο φαγητό με τον τελευταίο στρατιώτη, δεν είχε άλογο και ψάθα να κοιμάται, μοιραζόταν τις αντιξοότητες με τους άνδρες του.

Ένας στρατιώτης του υπέφερε από απόστημα και ο ίδιος ο Βου το καθάρισε, η μάνα του στρατιώτη όταν το έμαθε, άρχισε να κλαίει και να θρηνεί, και όταν ρωτήθηκε γιατί θρηνεί είπε:

‘Πολλά χρόνια πριν ο αφέντης Βου έκανε το ίδιο στον άντρα μου και έτσι αυτός δεν έφυγε ποτέ από κοντά του, μέχρι που σκοτώθηκε στην μάχη. Και τώρα έκανε το ίδιο στον γιο μου, θα σκοτωθεί και αυτός στην μάχη, ποιος ξέρει που».



2) Διεξαγωγή του πολέμου
Η ουσία του ολοκληρωτικού πολέμου στηρίζεται αφ ενός σε μια καθολική τεχνική και οικονομική κινητοποίηση, αφ ετέρου στην σε μια προσβολή όλο και βαθύτερα των εχθρικών πόρων, με δύο λόγια αυτό συνεπάγεται πολιτική κινητοποίηση και πλήγματα κατά των πολιτών του αντιπάλου, η λογική των θεωριών του Σουν Τζου εντοπίζονται στην ρήση του «Ο Σκοπός του πολέμου είναι η νίκη και όχι οι παρατεταμένες εκστρατείες».

Τα παρακάτω αποσπάσματα δείχνουν ξεκάθαρα την θέση του για έναν «κεραυνοβόλο πόλεμο» που θα έχει γρήγορη και αποφασιστική έκβαση.

«Αν εμπλακείς σε πραγματική μάχη και η νίκη αργεί να έρθει, τα όπλα των ανδρών θα χάσουν την κόψη τους και ορμή τους θα σιγάσει.. Ποτέ μη ξεχνάς : όταν τα όπλα των ανδρών θα χάσουν την κόψη τους και ορμή τους θα σιγάσει και ο θησαυρός σου ξοδευτεί, άλλοι αρχηγοί θα ξεπηδήσουν για να εκμεταλλευτούν την εξαθλίωσή σου».

- «Δεν υπάρχει περίπτωση χώρας που να ωφελήθηκε από έναν παρατεταμένο πόλεμο».
- « Ο έμπειρος στρατηγός δεν κάνει δεύτερη στρατολογία».
- «Η αξία του χρόνου μετράει περισσότερο από την αριθμητική υπεροχή και από τους λεπτομερέστερους υπολογισμούς σχετικά με την επιμελητεία».
- «Οι συνεισφορές για να συντηρηθεί ένας μακρινός στρατός, φτωχαίνουν το λαό».
- «Ένας σοφός στρατηγός καθορίζει πόσο θα λεηλατηθεί ο εχθρός».
- «Ένα φορτίο μ εφόδια του εχθρού είναι ισοδύναμο με είκοσι δικά σου».

Μια άλλη αποστροφή δείχνει μια αντίληψη μπροστά από την εποχή που έζησε ο Κινέζος στρατηγός:
- «Οι αιχμάλωτοι πρέπει να έχουν καλή μεταχείριση και διαβίωση»



3) Επιθετική στρατηγική
Εν αντιθέσει λοιπόν με την γνωστή φράση του Κλαούζεβιτς « Ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής δι άλλων μέσων», πρόκειται για μια επιθετική λογική, ο Σουν παραθέτει τις δικές του πραγματικά πρωτότυπες θέσεις, οι οποίες τοποθετούν την κατά το δυνατόν «ειρηνική» νίκη επί του αντιπάλου:

« Το να πολεμάς και να νικάς σε όλες τις μάχες δεν είναι η υψίστη τελειότητα, η υψίστη τελειότητα συνίσταται στην εξουδετέρωση της εχθρικής αντίστασης χωρίς μάχη».

« Το καλύτερο είναι να καταλάβεις την χώρα του εχθρού ολόκληρη και άθικτη, δεν είναι καλό να την καταλάβεις και να την καταστρέψεις».

« Καλύτερο είναι να αιχμαλωτίσεις έναν στρατό παρά να τον εξοντώσεις».

« Η ανώτερη μορφή τέχνης είναι να ματαιώσεις τα σχέδια του εχθρού, η επόμενη να εμποδίσεις την συνένωση των δυνάμεών του, η επόμενη είναι να επιτεθείς στον στρατό του εχθρού στο πεδίο της μάχης».


Και τέλος όλα τα πιο πάνω εμπεριέχονται στην φράση κλειδί:

« Ο έμπειρος ηγέτης υποτάσσει το στρατό του εχθρού χωρίς μάχη».

Πραγματικά στους σύγχρονους πολέμους οι πιο πάνω αρχές, δηλαδή οι αρχές περιορισμού του χρόνου των επιχειρήσεων και της μειώσεως του κόστους του πολέμου είναι πρωτεύουσα επιδίωξη των επιτελείων, βέβαια και στην συνέχεια θα δούμε πόση σημασία δίνει ο Σουν Τζου σε αυτή την παράμετρο.

«Πραγματική υπεροχή είναι να κάνεις μυστικά σχέδια , να μετακινείσαι κρυφά, να ματαιώνεις τις εχθρικές προθέσεις και να εμποδίζεις τα σχέδιά του, μέχρι να έρθει η ημέρα της νίκης χωρίς να χυθεί σταγόνα αίμα».

Η καθοριστική συμμετοχή του ηγέτη – στρατηγού για την εξέλιξη ενός πολέμου έχει επισημανθεί τόσο από τους Δυτικούς θεωρητικούς του πολέμου, δεν ήταν δυνατόν να διαφύγει κάτι τέτοιο από τον Σουν Τζου ο οποίος θεωρεί ότι «Ο στρατηγός είναι ο προμαχώνα του κράτους».

Και συμπληρώνει « Ο έμπειρος ηγέτης θα χρησιμοποιήσει σωστά και τον σοφό και τον γενναίο και τον άπληστο και τον ανόητο». Η λογική της ανάληψης ευθυνών από τον στρατηγό και όχι η μεταφορά τους σε κατώτερα κλιμάκια αποδίδεται ως εξής: « Ο έμπειρος ηγέτης θα χρησιμοποιήσει σωστά και τον σοφό και τον γενναίο και τον άπληστο και τον ανόητο».

Παραδείγματα Επιθετική στρατηγικής

« Το 404 ο επαναστάτης Χουάν Χσουάν ετοιμάστηκε να δώσει ναυμαχία, αν και είχε υπεροχή, φοβούμενος αρνητική έκβαση της μάχης, και το τι τον περίμενε, έδωσε διαταγή να δέσουν μια μικρή βάρκα δίπλα στο πολεμικό του πλοίο, ώστε να μπορέσει να το σκάσει γρήγορα, αν χρειαζόταν, το αποτέλεσμα ήταν το μαχητικό πνεύμα του στρατού του εξαφανίστηκε και όταν δέχτηκε επίθεση το στράτευμά του τράπηκε σε φυγή».



4) Τακτικές διατάξεις
Η Ελληνική ετοιμολογία κάνει την τακτική «την τέχνη του άγειν και διατάσσειν τα στρατεύματα επί του εδάφους», ο ορισμός αυτός είναι ανώτερος του ορισμού του Μπυλώφ, του
Ardant du Pick και αυτού ακόμα του Κλαούζεβιτς, και νομίζω μια ανάγνωση της ρήσεως: « Ο καλός πολεμιστής πρώτα αποκλείει την πιθανότητα ήττας και κατόπιν αναζητά μια ευκαιρία να νικήσει». Και φυσικά των πιο κάτω: « Αμυντική τακτική σημαίνει εξασφάλιση από την ήττα, από ανεπαρκή δύναμη. Επιθετική τακτική σημαίνει δυνατότητα νίκης και σημαίνει αφθονία δύναμης», και « Ο νικητής στρατηγός επιζητεί την μάχη, εφ όσον έχει ήδη νικήσει, ενώ αυτός που πρόκειται να χάσει, πρώτα μάχεται και μετά αναζητεί τη νίκη», όπως και «Τα στοιχεία της τέχνης του πολέμου είναι :

- Μέτρηση των αποστάσεων.
- Ποσοτικές εκτιμήσεις.
- Υπολογισμοί.
- Συγκρίσεις
- Πιθανότητες νίκης».

Επιβεβαιώνουν την ετοιμολογική επαλήθευση του ορισμού. Ο στρατηγός Τζου γνωρίζει ότι : «Η αποφυγή των λαθών θεμελιώνει τη βεβαιότητα της νίκης».



Παραδείγματα Τακτικές διατάξεις
«Το 88μχ ο Παν Τσάο ξεκίνησε με 25.000 άνδρες για να καταλάβει το Γιαρκάντ, ο βασιλιάς του Κούτσα έστειλε 50.000 άνδρες.

Ο Παν Τσάο έκανε πολεμικό συμβούλιο μαζί με τον βασιλιά του Χοτάν και είπε ότι οι δυνάμεις του εχθρού είναι διπλάσιες και πρότεινε να χωριστούν και να τραβήξουν σε χωριστούς δρόμους, ο ένα προς ανατολάς και άλλος προς δυσμάς, ταυτόχρονα απελευθέρωσε τους αιχμαλώτους, μόλις το έμαθε ο βασιλιάς του Χοτάν έστειλε 10.000 ιππείς προς δυσμάς και 9.000 ιππείς προς ανατολάς να καταδιώξουν τον στρατό του Παν Τσάο και του βασιλιά του Χοτάν, μόλις το έμαθε ο Παν Τσάο μάζεψε όλες τις δυνάμεις του και τις έριξε στο στρατόπεδο του Γιαρκάντ, οι βάρβαροι ηττήθηκαν, 5.000 νεκρούς είχαν στην μάχη.


5) Ενέργεια
Στην Μάχη των
Carrhes (53πχ) όπου το τετράγωνο Ρωμαϊκό πεζικό κατεσφάγει από τους Πάρθους ιππείς ελλείψει πυρός και ευκινησίας, καθώς και στην σύγκρουση Μάο με τις δυνάμεις του Τσανκ κάι Σενγκ όπου καταργείται η υποστήριξη του πεζικού και περιορίζεται το λογιστικό σύστημα στο ατομικό φόρτο του στρατιώτου από χωριό σε χωριό, η ενέργεια αυτή είχε σαν αποτέλεσμα εντός είκοσι χρόνιων ο ερυθρός στρατός να ανταπεξέλεθει αποτελεσματικά σε πέντε εκστρατείες εκμηδενισμού του από τις δυνάμεις του Τσανγκ Κάι Σεκ.

Στις πολεμικές συγκρούσεις λοιπόν ανά την οικουμένη από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα εφαρμόστηκαν ενέργειες στις κινήσεις των στρατευμάτων που έχουν καταγράψει την ορθότητα των όσων παρουσιάζονται στις σκέψεις του Σουν Τζου, ο στρατηγός αυτός καθόρισε το είδος των εχθροπραξιών σε δύο μεγάλες κατηγορίες :

«Σε όλες τις εχθροπραξίες δύο είναι οι τρόποι διεξαγωγής των εχθροπραξιών
- Η άμεση μέθοδος (για να μπεις στην μάχη)
- Η έμμεση μέθοδος ( για να εξασφάλιση την νίκη)».

Και φυσικά αυτές οι μέθοδοι:

«Οι δύο τρόποι (άμεση και έμμεση) δημιουργούν ατελείωτη σειρά ελιγμών».

Στην συνέχεια ο στρατηγός ξεκαθαρίζει την εντύπωση που δημιουργείται στον άπειρο παρατηρητή μια μάχης η υπάρχουσα αναταραχή, χαρακτηριστικά λέει:

« Μέσα στο θόρυβο και την αναταραχή της μάχης μπορεί να φαίνεται ότι επικρατεί αταξία, δίχως όμως να υπάρχει», και εξηγεί τους λόγους που επιβάλουν αυτή την αταξία «Το να καλύψεις την τάξη κάτω από ένα προκάλυμμα αταξίας είναι απλώς ζήτημα τεμαχισμού δυνάμεων, το να κρύβεις το θάρρος προφασιζόμμενος δειλία προϋποθέτει ένα απόθεμα κρυφής ισχύος, το να μεταμφιέσεις την ισχύ σε αδυναμία είναι αποτέλεσμα τακτικών ρυθμίσεων», τέλος καταλήγει με την φράση: «Η προσποιητή αταξία απαιτεί δύναμη».

Παραδείγματα Ενεργειών
«Το 200 πχ πριν αρχίσει η μάχη ένας από τους στρατιώτες του κράτους Τσιν, με απαράμιλλο θάρρος εξόρμησε και έκοψε δύο κεφάλια στρατιωτών του αντίπαλου στρατοπέδου. Ο Στρατηγός Βου Τσι διέταξε αμέσως τον αποκεφαλισμό του στρατιώτη. Λέγοντας: Πιστεύω ότι ήταν καλός στρατιώτης, αλλά τον αποκεφάλισα επειδή ενήργησε χωρίς διαταγή».


6) Ισχυρά και ασθενή σημεία
«Από στρατιωτικής απόψεως, οι γεωγραφικοί και ψυχολογικοί παράγοντες είναι τόσο βραδείας μεταβολής ώστε μπορεί ακινδύνως ένας στρατηγός να δεχτεί την σταθερότητά τους» αυτό είναι ένας στρατηγικός αφορισμός του
Eric Muraise, η λογική αυτή επισημάνθηκε 25 αιώνες πιο μπροστά στο βιβλίο «Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ» στις φράσεις :

«Αυτός που φτάνει πρώτος στο πεδίο της μάχης και περιμένει τον ερχομό του εχθρού, θα είναι ακμαίος για την μάχη» και
«Αν ο εχθρός :
 Αναπαύεται να τον καταπονείς.

Αν έχει στρατοπεδεύσει ήσυχα, πίεσέ τον να μετακινηθεί.
Αν είναι καλά εφοδιασμένος με τρόφιμα, κάνε τον να πεινάσει.

Να εμφανίζεσαι σε σημεία που πρέπει να υπερασπίσει
Να κινείσαι γοργά σε περιοχές που δεν σε περιμένει».


Η διαρκής παρενόχληση του εχθρού με βάση της χρησιμοποιήσεως των ισχυρών και ασθενών σημείων σε συνδυασμό τον ανθρώπινο και τοπικό παράγοντα αναλύθηκε με τις πιο κάτω ρήσεις:

«Να αποφεύγουμε ότι είναι ισχυρό και να προσβάλουμε ότι είναι ασθενές», «Αν ο Εχθρός ενισχύσει την εμπροσθοφυλακή του, θα εξασθενίσει τα νώτα του.

Αν ενισχύσει τα νώτα του, θα εξασθενήσει την εμπροσθοφυλακή του.
 Αν ενισχύσει την δεξιά του πτέρυγα, θα εξασθενίσει την αριστερά. Αν ενισχύσει την αριστερά, θα εξασθενίσει την δεξιά. Αν στείλει παντού ενισχύσεις θα είναι ασθενής παντού» καθώς και

«Αν ο εχθρός είναι ο εισβολέας, μπορούμε να αποκλείσουμε τους δρόμους από τους οποίους θα πρέπει να επιστρέψει.

Αν εμείς είμαστε ο εισβολέας μπορούμε να κατευθυνθούμε εναντίον του ίδιου του εχθρικού ηγεμόνα».

Αποστολή της στρατιωτικής λογοκρισίας υπήρξε πάντα να διοχετεύονται όσο το δυνατόν λιγότερες πληροφορίες και με τη μεγαλύτερη δυνατή καθυστέρηση. Η προσπάθεια αυτή συνοψίζεται στην περίφημη φράση: «Μην τους πεις τίποτε. Στο τέλος πες τους ποιος κέρδισε»! Αυτή την αρχή συνοψίζει ο Σουν Τζου στα κείμενά του: “Θεϊκή είναι η τέχνη της πανουργίας και της μυστικότητας”, αλλά και : «Το σημείο που σκοπεύουμε να πολεμήσουμε δεν πρέπει να γίνει γνωστό». Πάμπολλες είναι οι τοποθετήσεις επί αυτού του θέματος στο σύγγραμμα «Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ» για παράδειγμα παραθέτω την επιγραμματική φράση: «Οι στρατιώτες σου να μη ξέρουν ποτέ τα σχέδιά σου».


7) Ελιγμοί
Μια σειρά από κανόνες του ο Τζου αναδεικνύει την σπουδαιότητα των ελιγμών στον πόλεμο αλλά και ειδικότερα στην διεξαγωγή της μάχης, ας δούμε μερικά αποσπάσματα : « Ένας στρατός χωρίς εφοδιοπομπές, προμήθειες και βάσεις ανεφοδιασμού είναι χαμένος».

Την σπουδαιότητά των ελιγμών αναγνωρίζουν όλες οι σχολές και όλες οι στρατιωτικές πρακτικές ο Τζου γράφει σχετικά: «Οι στρατιωτικοί ελιγμοί δίνουν πλεονέκτημα, μ ένα απείθαρχο πλήθος είναι άκρως επικίνδυνοι» και «Χωρίς αρμονία μέσα στον στρατό δεν μπορεί να σχηματιστεί παράταξη» καθώς και « Να αποφεύγεις να επιτεθείς σε ένα στρατό που παρατάχθηκε με ηρεμία και σιγουριά».

Οι Ελιγμοί αποσκοπούν στην καταβολή του εχθρού και συνδυάζονται με «κρούση και πυρ», τα αποτελέσματα, κατά τον Τζου προωθούνται με : «Στις επιδρομές σαν είσαι σαν την φωτιά. Όταν μένεις ακίνητος να είσαι σαν το βουνό», και «Στην μάχη θα νικήσει αυτός που έχει μάθει το τέχνασμα της απόκλισης». Δεν παραλείπει βέβαια να καθορίζει πως χρησιμοποιείται ο ανθρώπινος παράγοντας τόσο των φίλιων όσο και των εχθρικών δυνάμεων: « Η διάθεση του στρατιώτη είναι πιο ενθουσιώδης το πρωί.

Τα μεσημέρι αρχίζει να χαλαρώνει.

Το απόγευμα το μυαλό του είναι μόνο στην επιστροφή στο στρατόπεδο», « Η αξία μιας στρατιάς 1.000.000 ανδρών εξαρτάται από ένα άνθρωπο μόνο» και « Μη επιτίθεσαι σε επίλεκτες μονάδες του εχθρού».

Οι ελιγμοί δεν περιορίζονται κατά τον Τζου μόνο στο πεδίο της μάχης αλλά και στους πολιτικούς ελιγμούς για την επιλογή συμμαχιών : «Δεν μπορούμε να μπούμε σε συμμαχίες χωρίς να εξοικειωθούμε με τα σχέδια των γειτόνων μας».

Αλλά και σε ελιγμούς απέναντι σε ηττημένο στρατό: «Όταν περικυκλώνεις ένα στρατό, άφηνε μια διέξοδο» και « Δεν πρέπει να πιέζεις πολύ ένα απελπισμένο στρατό». Εδώ θα ήθελα να παραθέσω τι σκέπτονται οι δυτικοί στρατιωτικοί αναλυτές για αυτό το θέμα και ειδικά ο
Ardant du Picq: ” O άνθρωπος είναι ικανός δια μίαν δεδομένη ποσότητα τρόμου, πέραν της οποίας εκφεύγει από τον αγώνα».

Τέλος οι ελιγμοί κατά τον Τζου πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον παράγοντα τέχνασμα του εχθρού, έτσι βλέπουμε να συμβουλεύει:

« Μη καταδιώκεις εχθρό που υποκρίνεται πως φεύγει»
 και
« Μη καταπίνεις το δόλωμα που σου πετάει ο εχθρός» .

Παραδείγματα ελιγμών :
«Ο Τσάο Σε έφυγε Από τη πρωτεύουσά του σε απόσταση 30χμ άρχισε να σκάβει τάφρους για 26 ημέρες και φρόντισε ώστε οι κατάσκοποι του εχθρού να έχουν διευκολύνσεις για να ενημερώσουν τον εχθρό , μετά την αναχώρηση των κατασκόπων Ο Τσάο Σε άρχισε μια γρήγορη πορεία και έφτασε στο θέατρο των επιχειρήσεων και κατέλαβε την στρατηγική θέση ¨Βόρειο λόφο¨ ακολούθησε μια συντριπτική ήττα του εχθρού του Τσάο Σε».

« Ο στρατηγός Φου Γιεν Τσινγκ περικυκλώθηκε από συντριπτικά ανώτερο στρατό το 945 μχ , μια σφοδρή ανεμοθύελλα και όλα σκοτείνιασαν, ένας αξιωματικός ήταν υπέρ της αναμονής μέχρι να περάσει η θύελλα, άλλος όμως είπε ότι ήταν ευκαιρία την δεύτερη άποψη δέχτηκε ο Φου Γιεν Τσινγκ και έκανε ξαφνική έφοδο με το ιππικό του και διέφυγε ασφαλής».

Παραλλαγές της τακτικής
Οι άξονες των ελιγμών, οι τομές (σταυροδρόμια) διατηρούν μεγάλη σταθερότητα, αν ανοίξουμε ένα στρατιωτικό άτλαντα θα δούμε ότι δια μέσου των αιώνων ότι τα πεδία μαχών συσσωρεύονται στις προνομιούχες ζώνες, αυτά τα σημεία οι κατά καιρούς αναλυτές πολεμικών συμβάντων τους έδιναν ηχηρά ονόματα πχ « τα πρόθυρα της
Gembloux», « το υψίπεδο του Κάσσελ», «η γωνιά του Luch και του Άνω Δουνάβεως», «ο εύφορος Συριακός μηνίσκος» κλπ Αυτή την σπουδαιότητα εντόπισε και ο Σουν Τζου παρακολούθησε τι αναφέρει σχετικά:

«Όταν είσαι σε δύσκολο έδαφος μη στήνεις στρατόπεδο».
«Να συναντά συμμάχους σε περιοχές όπου διασταυρώνονται μεγάλοι δρόμοι».
«Δεν πρέπει να επιτίθεσαι σε καμιά πόλη που δεν μπορείς να την κρατήσεις».
«Μη βασιζόμαστε στην πιθανότητα ότι δεν θα έρθει ο εχθρός»


Δεν λείπουν βέβαια και οι επισημάνσεις που στοχεύουν σε σφάλματα και επιδιώξεις:

«Να εξασθενείς τους αρχηγούς του εχθρού καταφέρνοντας αλλεπάλληλα κτυπήματα»
 Και:

«Επικίνδυνα σφάλματα
1) Η Απερισκεψία. (οδηγεί στην καταστροφή)
2) Η δειλία. (οδηγεί στην αιχμαλωσία)
3) Η υπερβολική ευθιξία σε θέματα τιμής.
4) Ο επιπόλαιος χαρακτήρας.
5) Η υπερβολική φροντίδα για τους άνδρες σου
Όταν ένας στρατός νικηθεί τα αίτια θα βρίσκονται σε ένα από αυτά τα σφάλματα ».

Παραδείγματα Παραλλαγές της τακτικής
« Ο στρατηγός Τενγκ Τσιανγκ πολιορκούσε το 357 μχ τον Γιάο Χσιανγγκ ο οποίος είχε οξύθυμο χαρακτήρα, τον προκάλεσε λοιπόν ο στρατηγός Τενγκ Τσιανγκ με εξορμήσει και γκρέμισμα των τειχών του, ο Γιάο Χσιανγγκ τσίμπησε το δόλωμα και βγήκε να πολεμήσει ο στρατηγός Τενγκ Τσιανγκ προσποιήθηκε ψεύτικη φυγή και τελικά τον παρέσυρε σε ευνοϊκή για αυτό τοποθεσία και τον νίκησε ο Γιάο Χσιανγγκ σκοτώθηκε».

«Το 279 πχ ο Ταν που πολιορκείτο είπε παρουσία κατασκόπων ‘ Ο μόνος φόβος είναι μήπως ο εχθρός κόψει τις μύτες των αιχμαλώτων και τις βάλει στην πρώτη γραμμή, αυτό θα ήταν καταστροφή για την πόλη’ .

Ο Γιεν ενημερώθηκε και έδωσε διαταγή να κάνουν αυτό που είπε ο Ταν, αυτό εξόργισε τους κατοίκους της πόλης βλέποντας συμπατριώτες τους να βασανίζονται..

Ο Ταν με τον ίδιο τρόπο είπε ‘Αυτό που φοβάμα είναι μήπως ο Γιεν ανασκάψει τους προγονικούς τάφους έξω από την πόλη και λιποψυχήσουν οι κάτοικοι’. Αμέσως οι πολιορκητές ανάσκαψαν τους τάφους και οι κάτοικοι της πόλης Τσι Μο ένοιωσαν προσβεβλημένοι και ανυπομονούσαν να πολεμήσουν.

Ο Ταν αντί να πάει στον πόλεμο με σπαθί πήρε μια τσάπα και διέταξε να μοιραστούν και στους καλύτερους πολεμιστές τσάπες, ενώ στην εμπροσθοφυλακή έβαλε Παλλακίδες, ο κανονικός στρατός κρύφτηκε και τα τείχη έβαλε γυναίκες και γέρους, έστειλε μετά; Πρέσβεις να διαπραγματευτούν όρους παράδοσης του στρατού του, ο Γιεν και ο στρατός του άρχισαν να ουρλιάζουν από χαρά . Ο Ταν μάζεψε 20.000 ουγκιές ασήμι και το έστειλε στον Γιεν με την παράκληση να μη πειράξει την πόλη μετά την παράδοση, αυτά έκαναν τον στρατό του Γιεν να είναι πιο χαλαρές και απρόσεκτες, Ο Ταν μάζεψε 1.000 βόδια τα έβαψε κόκκινα και τους έβαλε και κορδέλες για να φαίνονται σαν δράκοι, έβαλε λεπίδες στα κέρατά τους και βούρλα στις ουρές τους. Την νύκτα άναψε τα βούρλα και έωγαλε έξω τα βόδια από τρύπες που είχε ανοίξει στο τείχος και ξωπίσω έστειλε 5.000 διαλεκτούς πολεμιστές.

Τα ζώα ρίχτηκαν στον εχθρό και του προκάλεσαν σύγχυση και τρόμο , από την πόλη ακούστηκε φοβερή βοή κτυπώντας τύμπαν και μπρούτζινα σκεύη.

Ο στρατός του Γιεν διασκορπίστηκε άτακτα καταδιωκόμενος από τον στρατό του Ταν, το αποτέλεσμα ήταν να καταλάβουν οι πολιορκούμενοι 70 πόλεις του εχθρού».


9) Στρατός στην πορεία
Ο Μ Ναπολέων όταν ερωτήθηκε που στηρίζει τις νίκες του απάντησε «στις κνήμες των στρατιωτών μου», ο Τζου που ταυτίζει τον στρατό σαν το νερό: «Όπως το νερό δεν έχει σταθερό σχήμα, έτσι και στον πόλεμο δεν υπάρχουν αμετάβλητες καταστάσεις».

Η μεταβολή αυτή και οι κανόνες που χρησιμοποιούνται είναι αντικείμενο των πιο κάτω αναλύσεων του στρατηγού που αναφέρει: «Να περνάς γρήγορα τα βουνά και να παραμένεις κοντά σε κοιλάδες», αλλά και οδηγίες για την πορεία του στρατού σε διάφορα εδάφη: «Αφού περάσεις ένα ποτάμι, προχώρα μακριά του».

«Αλμυρά έλη :
Μη δίνεις ποτέ μάχη σε αλμυρά έλη, αν πρέπει να πολεμήσεις φρόντισε να έχεις νερό και χορτάρι και να έχεις στα νώτα σου συστάδα δένδρων».

«Στενή επίπεδη χώρα¨
διάλεξε τοποθεσία με ανηφορικό έδαφος δεξιά και πίσω σου, ώστε ο κίνδυνος να είναι μπροστά και η ασφάλεια πίσω».
«Να στρατοπεδεύεις σε σκληρό έδαφος για να μη υποφέρει ο στρατός από ασθένειες».
«Όταν είσαι σε λόφο να καταλαμβάνεις την ηλιόλουστη πλευρά με πλαγιά πίσω και δεξιά».
«Μη περνάς ποταμούς σε περιόδους βροχών».
«Απομακρύνσου γρήγορα από απόκρημνες πλαγιές, δάση, βάλτους, φαράγγια».

Η δολιότητα και το ψέμα στον πόλεμο παρουσιάστηκε με την περίφημη φράση του Ουϊνστον Τσόρτσιλ: «Σε καιρό πολέμου η αλήθεια είναι κάτι το τόσο πολύτιμο που πρέπει να προφυλάσσεται μέσα σε πολλά προστατευτικά μαξιλάρια ψεμάτων». Ας δούμε πως την βλέπει αυτή την διάσταση ο στρατηγός Τζου: «Προτάσεις ειρήνης χωρίς ένορκες διαβεβαιώσεις δείχνουν δολοπλοκία» και «Όταν μερικοί φαίνεται να προχωρούν και μερικοί να υποχωρούν, είναι παγίδα».

Ας δούμε και μερικοί κανόνες που προσδιορίζουν την πραγματική κατάσταση του αντίπαλου στρατού: «Όταν οι στρατιώτες στηρίζονται στα δόρατά τους, υποφέρουν από έλλειψη φαγητού», «Αν υπάρχει αταξία στο στρατόπεδο η εξουσία του στρατηγού είναι ασθενής» και «Πολλές τιμωρίες δείχνουν τρομερή εξάντληση του στρατού».

Παραδείγματα Στρατός στην πορεία
« Ο ληστής Βου Του Τσιανγκ το 50 μχ είχε καταφύγει σε βουνά, στάλθηκε να τον συλλάβει ο Μα Γιουάν, κατέλαβε τοποθεσίες που έλεγχαν τις προμήθειες του νερού και των τροφίμων, ο Βου βρέθηκε σε τέτοια απόγνωση λόγω ελλείψεων που αναγκάστηκε να παραδοθεί άνευ όρων».

« Το 100πχ ο Χαν Χσιν κατάφερε μεγάλη νίκη κατά του Πουνγκ Τσου, η μάχη δόθηκε στις όχθες του ποταμού, ο Χαν Χσιν έφτιαξε ένα φράγμα από 10.000 σακιά άμμο λίγο πιο πάνω από το σημείο στρατοπέδευσης. Έβαλε τον μισό του στρατό να επιτεθεί και μετά προσποιήθηκε υποχώρηση στην άλλη όχθη, ο Τσου τον καταδίωξε, ο Χαν με μια μονάδα του στρατού του έκισε τα σακιά αποδεσμεύοντας μεγάλο όγκο νερού που εμπόδισαν το μεγαλύτερο μέρος του στρατού του Τσου να περάσει απέναντι, μετά στράφηκε κατά της δύναμης που είχε αποκοπεί και την αποδεκάτισε, ο στρατός του Τσου στην αντίπερα όχθη διαλύθηκε».


10) Μορφολογία του εδάφους
Οι γενικές θεωρίες περί γεωπολιτικής χρονολογούνται από τον 20ο αιώνα και οφείλονται στους
Mackinder, Spykmann, και τον Castex, και ο Delbruck και o Grousset θέσπισαν μια θέση περί της μορφωτικής επιδράσεως της Γεωγραφίας στην στρατιωτική συμπεριφορά « ο φυσικός πόλεμος γεννάται από διακεκομμένα και εύφορα εδάφη, ενώ ο φυσικός έμμεσος πόλεμος γεννάται από την στέππα και την έρημο», ο Σουν Τζου ωστόσο παρουσίασε σχετικές σκέψεις για αυτό το σημαντικό κεφάλαιο της πολεμικής τέχνης:

«Διακρίνουμε έξη είδη εδάφους:
1) Το Βατό
2) Τα έδαφος που εμπλέκει (είναι το έδαφος που εύκολα εγκαταλείπεται αλλά δύσκολα ανακαταλαμβάνεται)
3) Το έδαφος που προκαλεί χρονοτριβή (είναι η θέση που καμιά πλευρά δεν κερδίζει κάνοντας την πρώτη κίνηση)
4) Στενά περάσματα
5) Απόκρυμνες πλαγιές
6) Θέσεις απομακρυσμένες από τον εχθρό»,
και : «Η φυσική διαμόρφωση της χώρας είναι ο καλύτερος σύμμαχος του στρατιώτη».

Ο ανθρώπινος παράγοντας στην μάχη υπήρξε αντικείμενο μελέτης ας δούμε τι γράφει σχετικά ο Α
rdant du Picq «Πρέπει να αποφεύγουμε να μελετώμεν καθ υπερβολήν αποκλειστικώς τον άνθρωπο γενικώς και να αφήνωμεν κατά μέρος τον άνθρωπον της τάδε ή τάδε φυλής. Θα πρέπει να υπάρχουν δύο είδη τρόπων δια να οδηγήσει τις εις το πυρ Ρώσους και Γάλλους»

δείτε τώρα πως βλέπει αυτή την διάσταση ο Σουν: «Αν μια δύναμη ριχτεί πάνω σε μια άλλη δεκαπλασίου μεγέθους, κάτω από τις ίδιες συνθήκες, το αποτέλεσμα θα είναι η φυγή της πρώτης»,

«Όταν οι αξιωματικοί είναι πολύ ισχυροί και οι στρατιώτες πολύ ασθενείς , το αποτέλεσμα είναι η κατάρρευση» και «Ο στρατηγός είναι ανίσχυρος και χωρίς εξουσία όταν οι διαταγές του είναι σαφείς και καθορισμένες, όταν δεν έγινε σωστός καθορισμός των αρμοδιοτήτων των αξιωματικών και των ανδρών του και οι γραμμές σχηματίζονται τυχαία και απρόσεκτα, το αποτέλεσμα είναι η αποδιοργάνωση», αυτό όμως που πραγματικά αξίζει να δει κάποιος και που φυσικά προσδιορίζει την φιλοσοφία του Τζου είναι η φράση : «Να θεωρείς τους στρατιώτες παιδιά σου».

Εδώ θα ήθελα να παραθέσω τις υποδείξεις του για την ήττα:

«Έξη τρόποι για να ηττηθεί κάποιος:
1) Λανθασμένος υπολογισμός της εχθρικής ισχύος
2) Έλλειψη εξουσίας
3) Κακή εκπαίδευση
4) Αδικαιολόγητη οργή
5) Μη τήρηση της πειθαρχίας

Ανικανότητα χρησιμοποίηση επιλέκτων πολεμιστών» και «Αν η μάχη δε καταλήξει σε νίκη τότε δεν πρέπει να πολεμήσεις, ακόμα και αν το διατάξει ο ηγεμόνας».

Αλλά και την νίκη: «Αν είναι σίγουρο ότι η μάχη θα καταλήξει σε νίκη, τότε πρέπει να πολεμήσεις ακόμα αν και ο ηγεμόνας το απαγορεύει», «Αν γνωρίζεις τον εχθρό και τον εαυτό σου, η νίκη είναι αναμφίβολη. Αν όμως γνωρίζεις τον ουρανό και την Γη , η νίκη σου θα είναι πλήρης».

Για τον στρατιώτη: «Ο έμπειρος στρατιώτης όταν βρίσκεται σε κίνηση, δεν πέφτει ποτέ σε σύγχυση».

Αλλά και για τον στρατηγό: «Ο στρατηγός που προελαύνει, χωρίς να έχει φήμη άπληστου, και υποχωρεί , χωρίς να φοβάται ότι θα ντροπιαστεί, που η μόνη του σκέψη είναι να προστατεύει τη χώρα του να προσφέρει καλές υπηρεσίες στον ηγεμόνα του, αυτός είναι στολίδι του βασιλείου».

Για τους συμμάχους: «Δεν μπορούμε να συμμαχήσουμε με γειτονικούς λαούς, αν δεν γνωρίζουμε καλά τις επιδιώξεις τους».

Αλλά και για τους κακούς συμμάχους: «Δεν πρέπει να κάνεις συμμαχίες με οποιονδήποτε».

Πρόσεξε και μερικές συμβουλές που έχουν να κάνουν με τον γενικό χαρακτήρα του ανθρώπινου παράγοντα:

«Η επιτυχία στον πόλεμο κερδίζεται με την προσεκτική προσαρμογή στις εχθρικές προθέσεις».
«Αν ο εχθρός αφήσει μια πόρτα ανοικτή πρέπει να βιαστείς να μπεις μέσα».
«Στην αρχή να είσαι συνεσταλμένος σαν παρθένα, μέχρι να σου δώσει μια ευκαιρία ο εχθρός, τότε να ξεπεράσεις σε γρηγοράδα τον λαγό και θα είναι πια αργά ν αντισταθεί».

Παραδείγματα Μορφολογία του εδάφους
«Ο Πέι Χσινγκ Τσιέν το 619 με 682 μχ είχε σταλεί κατά των τουρκικών φυλών, το σούρουπο έστησε στρατόπεδο και αφού τελείωσε η οχύρωση με τείχος και τάφρου, έδωσε διαταγή να μετακινηθούν σε κοντινό λόφο. Δυσαρέστησε τους αξιωματικούς για την υπερβολική κούραση που θα υποβαλόντουσαν οι στρατιώτες.

Ο Πέι ζήτησε την άμεση μετακίνηση . Το ίδιο βράδυ έπιασε τρομερή καταιγίδα που πλημμύρισε το σημείο που ήταν το πρώτο στρατόπεδο με νερό πάνω από 12 πόδια βάθος, οι αξιωματικοί που δυσανασχέτησαν ομολόγησαν ότι έκαναν λάθος».

«Ο Του Μου το 219μχ είχε καταλάβει την πόλη Τσιαν Λινγκ και είχε δώσει αυστηρές διαταγές να μη πειράξουν τους κατοίκους, ένας αξιωματικός τόλμησε να πάρει ένα καλαμένιο καπέλο από ένα κάτοικο για να τον προστατεύει από την βροχή. Ο Λου διέταξε την άμμεση εκτέλεση του φταίκτη. Αυτή του η πράξη τρομοκράτησε το στρατό, ώστε ούτε αντικείμενα που είχαν πέσει στο δρόμο δεν έπιαναν».


11) Οι εννιά τοποθεσίες
Έδαφος, τακτική, χρόνος, ανθρώπινος παράγοντας (από τον απλό στρατιώτη μέχρι τον ηγεμόνα) είναι η διαρκής ενασχόληση του Τζου και διαρκώς επανέρχεται σε αυτές τις παραμέτρους τονίζοντας για το έδαφος:

« Υπάρχουν εννιά ποικιλίες εδάφους:
1) Έδαφος που ευνοεί την διασπορά (Το έδαφος που βρίσκεται στην επικράτειά σου, διότι οι στρατιώτες κοντά στα σπίτια τους και ανήσυχοι να δουν τα παιδιά και τις γυναίκες του να διασπείρονται λόγω των επιχειρήσεων προς πάσα κατεύθυνση).
2) Ευχερές έδαφος (είναι το έδαφος που είναι στην εχθρική επικράτεια αλλά πλησίον των φιλικών εδαφών).
3) Αμφισβητούμενο έδαφος
4) Ανοικτό έδαφος ( είναι το έδαφος που είναι από κάθε πλευρά ελεύθερο για τακτικές κινήσεις).
5) Διασταυρούμενο από οδούς έδαφος
6) Σοβαρό έδαφος ( το έδαφος που αφήνει ο στρατός εισβολής χωρίς να το οχυρώσει)
7) Δύσκολο έδαφος (ανώμαλες πλαγιές, έλη, βάλτοι, γενικά δυσδιάβατο έδαφος).
 Περιχαρακωμένο έδαφος ( είναι το έδαφος στο οποίο μια μικρή εχθρική δύναμη επαρκεί για να καταστρέψει μεγάλο στρατό πχ θερμοπύλες).
9)Απελπιστικό έδαφος (είναι το έδαφος που μπορούμε να γλιτώσουμε μόνο πολεμώντας χωρίς καθυστέρηση)», «Στο έδαφος που ευνοεί τη διασπορά να εμψυχώνεις τους άνδρες σου με τον κοινό σκοπό».

«Στο σοβαρό έδαφος να διασφαλίζεις συνεχή ροή εφοδίων, στο δύσκολο έδαφος συνέχισε τον δρόμο σου».

«Στο περιχαρακωμένο έδαφος κλείσε τους δρόμους διαφυγής».
και: «Ο ικανός ηγέτης βάζει σφήνα ανάμεσα στην εμπροσθοφυλακή και τα νώτα του εχθρού».

Την ταχύτητα: « Η ταχύτητα είναι η ουσία του πολέμου».

Την τακτική: «Η επιδέξια τακτική μοιάζει με το σουάι γιαν» (Το σουάι γιαν είναι φίδι, όταν το κτυπάς στο κεφάλι σου επιτίθεται με την ουρά και όταν του επιτεθείς στην ουρά σου επιτίθεται με το κεφάλι), ακόμα: «Όσο πιο βαθιά διεισδύσεις σε μια χώρα, τόσο πιο μεγάλη θα είναι η σταθερότητα του στρατού σου κι έτσι αυτοί που αμύνονται δε θα μπορούν να υπερισχύσουν πάνω του».

Τον ανθρώπινο παράγοντα: «Να φροντίζεις προσεκτικά την ευεξία των ανδρών σου και να μην τους καταπονείς υπερβολικά» ακόμα και την σε αδιέξοδο οδήγηση του στρατου προβλέπει: «Ρίξε τους άνδρες σου σε θέσεις στις οποίες δεν υπάρχει διαφυγή, θα προτιμήσουν τον θάνατο από την φυγή».

Παραδείγματα Οι εννιά τοποθεσίες
« Ο στρατηγός Λου Κουάγγκ επέστρεφε θριαμβευτής το 385 μχ φορτωμένος λάφυρα, ο Λιαννγκ Χσι ήθελε να του κόψει τον δρόμο, ο Γιανγκ Χαν τον συμβούλεψε λέγοντας: ‘ Ο Λου έρχεται με ρωμαλέο στρατό λόγω των νικών του. Αν τον αντιμετωπίσουμε στην κινούμενη άμμο της ερήμου δεν θα πετύχουμε τίποτα, γι αυτό θα πρέπει να καταλάβουμε το στενό πέρασμα Κάο βου διακόπτοντας τον εφοδιασμό του σε νερό, όταν ο στρατός του εξαντληθεί από την δίψα θα μπορέσουμε να του επιβάλουμε τους όρους μας χωρίς να μετακινηθούμε, αν νομίζεις ότι αυτό το πέρσαμα είναι μακριά , μπορούμε να καταλάβουμε το πέρασμα Ι βου που είναι κοντά και κανείς δεν μπορεί να καταλάβει αυτές τις τοποθεσίες διότι έχουν ισχυρή φυσική οχύρωση’ Ο Χσι αρνήθηκε να ακολουθήσει τις συμβουλές, νικήθηκε και σαρώθηκε από τον εισβολέα».

«Ο Μενγκ Τα που ήταν στην υπηρεσία του Αυτοκράτορα Βέι, το 227 μχ σκεφτόταν να αποστατήσει στον οίκο Σου. Ο στρατηγός Σου Μα έστειλε αμέσως στρατό να προλάβει την εξέγερση, αφού πρώτα κολάκεψε με φιλικό τόνο τον Τα. Ο στρατηγός Σου Μα είπε ότι ο Τα είναι άνθρωπος χωρίς αρχές και πρέπει να τιμωρηθεί όσο διστάζει και βρίσκεται σε συνεννοήσεις. Αμέσως διέταξε γρήγορη πορεία και σε 8 μέρες έφερε τον στρατό του στα τείχη της πόλης Χσιν Τσενγκ που απέχει 1200 λι από την περιοχή στρατοπέδευσής του, μετά από δύο βδομάδες η πόλη Χσιν Τσενγκείχε πέσει και ο τα έχασε το κεφάλι του».

«Το 621 μχ ο Λι Τσινγκ στάλθηκε στο Σου Τσουάν για να υποτάξει τον επαναστάτη Χσιάο Τσου, επειδή ο ποταμός Γιανγκ Τσε ήταν πλημμυρισμένος ο Χσιάο Τσου δεν φανταζόταν ότι ο αντίπαλος θα ερχόταν μέσα από φαράγγια και γι αυτό δεν έκανε προετοιμασία . Ο Λι είπε ‘Για τον στρατιώτη η αστραπιαία ταχύτητα έχει τεράστια σημασία και δεν πρέπει να χάνει τις ευκαιρίες, τώρα είναι η ώρα να χτυπήσουμε που δεν ξέρουν ότι συγκεντρώσαμε στρατό, αν δράσουμε τώρα αστραπιαία που το ποτάμι είναι πλημμυρισμένο , σαν τον κεραυνό που πέφτει εκεί που δεν τον περιμένεις. Αυτή είναι η μεγάλη αρχή του πολέμου’ Όλα έγιναν όπως τα πρόβλεψε και ο Χσιέν αναγκάστηκε να παραδοθεί σαν ευγενής ζήτησε να μη τιμωρηθεί ο λαός αλλά μόνο να πληρώσει ο ίδιος με την ζωή του».

«Το 224πχ ο στρατηγός Βανγκ Τσιέν είχε εισβάλει στο κράτος του Τσου , ο οποίος έκανε γενική επιστράτευση και τον προκαλούσε για πόλεμο, αλλά επειδή ο στρατηγός Βανγκ Τσιέν είχε αμφιβολίες για το ηθικό του στρατού του , απέφευγε την εμπλοκή, αφιέρωνε τον χρόνο του για να κερδίσει την αγάπη των ανδρών του .

Τους έτρεφε καλά τρώγοντας και ο ίδιος μαζί τους, έφτιαξε μπάνια και έκανε κάθε δυνατή προσπάθεια για την βελτίωση της ζωής τους. Μετά από καιρό διαπίστωσε ότι άνδρες του ασχολούντο με την σκοποβολή και τον αθλητισμό, τότε κατάλαβε ότι ήταν έτοιμοι για πόλεμο, όταν ο Τσου επανέλαβε τις προκλήσεις προς τον Βανγκ Τσιέν ακολούθησε μάχη στην οποία νίκησε και κατάσφαξε τον στρατό του Τσου και κατακτήθηκε όλο το κράτος του Τσου».

«Ο Τσουάν Τσου κάτοικος της πόλης Βου και σύνχρονος του Σου Τζου στάλθηκε να δολοφονήσει τον ηγεμόνα του Λιάο με ένα εγχειρίδιο που είχε κρύψει στην κοιλιά ενός ψαριού που θα προσφερόταν στο συμπόσιο, η απόπειρα απέτυχε και ο Τσου κατακρεουργήθηκε αμέσως από τους σωματοφύλακες του βασιλιά.

«Το 681 πχ το κράτος Λου είχε ηττηθεί τρεις φορές από το κράτος Τσι, τότε ο Τσάο Κουέι άρπαξε ξαφνικά τον Χουάν Κουνγκ τον δούκα του Τσι και του ακούμπησε ένα σπαθί στο στήθος, υπό τον φόβο της σφαγής του ο Χουάν Κουνγκ διακύρηξε ότι είχε ματαχειριστεί άδικα το κράτος Λου και συγκατατέθηκε στην σύναψη ειρήνης, όπως ήταν αναμενόμενο, ο Χουάν Κουνγκ αργότερα θέλησε να απαρνηθεί την συμφωνία, αλλά ο σοφός σύμβουλός του Κουάν Τσουνγκτου επεσήμανε τον κίνδυνο που αθετούσε τον λόγο του. Και η τολμηρή αυτή ενέργεια του Τσάο Κουέι ξανάδωσε στο Λου ότι είχε χαθεί σε 3 μάχες».

«Το 532 μχ ο Κάο Χουάν περικυκλώθηκε από μεγάλο στρατό, ο Κάο Χουάν αντί να διαφύγει έκλεισε ο ίδιος τους τις διεξόδους βάζοντας γαιδούρια και βόδια δεμένα μεταξύ τους, μόλις το είδαν αυτό οι στρατιώτες του κατάλαβαν ότι δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα άλλο από το να νικήσουν ή να πεθάνουν. Έτσι διέσπασαν και κατανίκησαν τους αντιπάλους τους».

« Το 73 μχ Παν Τσάο πήγε στο Σαν Σαν , ο βασιλιάς Κουάνγκ τον υποδέχτηκε με ενθουσιασμό, μετά η ευγένεια και σεβασμός άλλαξε απότομα. Ο Παν Τσάο κατάλαβε ότι η αλλαγή της συμπεριφοράς του βασιλιά Κουάνγκ οφειλόταν σε πιθανές συνεννοήσεις του με βαρβαρικές φυλές του βορά και ήταν αναποφάσιστός ποιόν να επιλέξει για σύμμαχο. Κάλεσε λοιπόν τους 36 συντρόφους και αφού τους κέρασε κρασί για να τονώσει το φρόνιμά τους είπε ότι αν ο βασιλιάς Κουάνγκ φτάσει σε συμφωνία με τους βάρβαρους, θα παραδοθούν όλοι για τροφή στους λύκους της ερήμου, η απόφαση και των 36 ήταν να αντισταθούν και να ακολουθήσουν τον διοικητή τους μέχρι τον θάνατο».


12) Η χρήση της φωτιάς
Ο ανορθόδοξος πόλεμος δεν διέφυγε της προσοχής σαν στοιχείο ελιγμού ενός τακτικού στρατού, για την εποχή του η χρήση της φωτιά για καταστροφές ήταν λίγο έξω από τον καθιερωμένο τρόπο ενέργειας:

«Υπάρχουν 5 τρόποι για να χρησιμοποιήσεις την φωτιά στον πόλεμο:
1) Να κάψεις στρατιώτες στο στρατόπεδό τους.
2) Να κάψεις εφόδια.
3) Να κάψεις εφοδιοπομπές.
4) Να κάψεις οπλοστάσια και αποθήκες.
5) Να εξακοντίσεις φωτιά στον εχθρό».

«Όταν κάνεις επίθεση με φωτιά πρέπει να είσαι προετοιμασμένος για πέντε πιθανά επακόλουθα:
1) Όταν ξεσπάσει η φωτιά μέσα στο εχθρικό στρατόπεδο να κάνεις αμέσως επίθεση.
2) Αν ξεκινήσει η φωτιά και ο εχθρός μείνει ήρεμος να μην επιτεθείς.
3) Όταν οι φλόγες είναι μεγάλες να επιτεθείς αν είναι κατορθωτό.
4) Όταν βάλεις φωτιά έξω από το στρατόπεδο μη περιμένεις να επεκταθεί και μέσα, αλλά να επιτεθείς την κατάλληλη στιγμή.
5) Όταν βάζεις την φωτιά να είσαι από την πλευρά του ανέμου».

«Αυτοί που χρησιμοποιούν την φωτιά για να επιτεθούν δείχνουν εξυπνάδα».

Δεν παραλείπει να παρουσιάζει και γενικές οδηγίες όπως εξ άλλου σε κάθε κεφάλαιο :

«Ο θυμός μπορεί να δώσει την θέση του στην ικανοποίηση. Αλλά ένα βασίλειο που μια φορά καταστραφεί , δεν θα υπάρξει ποτέ ξανά. Ούτε οι νεκροί μπορούν ποτέ να ξαναγυρίσουν στην ζωή».

Και

« Ο φωτισμένος ηγέτης είναι προσεκτικός και ο καλός στρατιώτης συνετός».
Παραδείγματα η χρήση της φωτιάς

« Ο Παν Τσάο ήταν στο Σαν Σαν και αποφάσισε να εξοντώσει τον κίνδυνο που δημιουργούσαν οι πρεσβευτές των βαρβάρων του βορά, κατάστρωσε και εκτέλεσε λοιπόν το πιο κάτω σχέδιο:

Έστειλε 11 άνδρες του να πάρουν τα τύμπανα με εντολή να τα κτυπήσουν και να κραυγάζουν με όλη τους την δύναμη μόλις δουν φωτιά, οι υπόλοιποι τοποθετήθηκαν στην πύλη με τόξα και βαλλιστρίδες. Τότε έβαλε φωτιά από την μεριά που φύσαγε ο άνεμος, ο εχθρός με τα τύμπανα και την φωτιά πετάχτυκε και έτρεξε προς τις πύλες, εκεί σκοτώθηκαν ο πρεσβευτής και οι άντρες του συνολικά 100 άνδρες.

Στην συνέχεια πήρε τον γιο του βασιλιά για όμηρο και γύρισε να δώσει αναφορά στον βασιλιά του. Το γεγονός πανικόβαλε το βασίλειο του Σαν Σαν».


13) Η χρησιμοποίηση των κατασκόπων
Κατά τον Β ΠΠ οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζονταν ως ένα ακόμη τμήμα των στρατιωτικών μονάδων. Χαρακτηριστικός είναι ο τρόπος με τον οποίο καλύφθηκε η Απόβαση στη Νορμανδία. Οι δημοσιογράφοι φορτώθηκαν σε ένα τρένο στη Σκωτία ένα μήνα νωρίτερα και έμειναν εκεί για μια εβδομάδα. Όταν η επιχείρηση ξεκίνησε όλα είχαν ρυθμιστεί στην εντέλεια. Διαπιστεύτηκαν 558 δημοσιογράφοι, φωτογράφοι και κάμεραμαν, υπήρχαν λογοκριτές στα πλοία και στις παραλίες. Τα ραδιοφωνικά κυκλώματα ήσαν περιορισμένα, αλλά υπήρχαν ειδικά αεροπλάνα και ταχύπλοα που μετέφεραν τις πληροφορίες στο Λονδίνο, ενώ ο ίδιος ο Αϊζενχάουερ ενημέρωνε συστηματικά τέσσερις ανταποκριτές της επιλογής του.

Κατά την πρώτη ημέρα, οι ανταποκριτές έστειλαν συνολικά 700.000 λέξεις, αλλά χρόνια αργότερα διαπιστώθηκε πως από τα ρεπορτάζ τους δεν προέκυπτε η παραμικρή ουσία.

Σε όλες λοιπόν τις εποχές ο φόβος της διαφύλαξης μυστικών από τον εχθρό ήταν πρώτη προτεραιότητα κάθε στρατού, αυτό παρουσιάζουν και οδηγίες του στρατηγού Τζου παρακάτω: «Αυτό που δίνει την δυνατότητα στον σοφό ηγεμόνα και τον καλό στρατηγό να επιτίθεται να νικούν και να κατορθώνουν πράγματα πέρα από τις δυνατότητες των συνηθισμένων ανθρώπων, είναι η πρόγνωση»,
προσδιορίζει τους λόγους για την χρήση κατασκόπων : «Λόγοι για χρήση κατασκόπων:

1) Τοπικοί κατάκοποι. ( είναι κάτοικοι περιοχής )
2) Εσωτερικοί κατάσκοποι (είναι αξιωματούχοι του εχθρού)
3) Κατάσκοποι που άλλαξαν στρατόπεδο. (είναι αυτοί οι κατάσκοποι του εχθρού που μετέτρεψες σε δικούς σου κατασκόπους)
4) Καταδικασμένοι κατάσκοποι. ( Είναι οι γνωστοί σε σένα κατάσκοποι του εχθρού που τους μεταδίδεις πληροφορίες ψεύτικες για να τις μεταφέρουν στον εχθρό)
5) Επιζώντες κατάσκοποι». ( είναι αυτοί που φέρνουν νέα από το στρατόπεδο του εχθρού)». Και δίνει απαντήσεις σε βασικά ζητήματα που αφορούν το θέμα κατάσκοποι διότι όπως γράφει : Οι κατάσκοποι είναι σπουδαιότερο στοιχείο του πολέμου, επειδή σ αυτούς βασίζεται η δυνατότητα ενός στρατού να κινείται». Έτσι λοιπόν μας πληροφορεί :

Πως διαλέγουμε κατασκόπους : «Οι κατάσκοποι δεν είναι χρήσιμοι, αν δεν έχουν κάποια έμφυτη νοημοσύνη» και «Ένα πονηρό και ξεδιάντροπο άτομο είναι πιο επικίνδυνο από τα βουνά και τα ποτάμια».

Πως πρέπει να χρησιμοποιούμε τον επικίνδυνο κατάσκοπο: «Αν μια μυστική πληροφορία αποκαλυφθεί από ένα κατάσκοπο πριν την ώρα της πρέπει να θανατώνεται μαζί μ αυτόν στον οποίο είπε το μυστικό».

Πως δημιουργείς «διπλούς» κατασκόπους προς όφελός σου: «Οι κατάσκοποι του εχθρού που αποκαλύπτονται πρέπει να δελεάζονται με δωροδοκίες και να τους οδηγούμε μακριά να ζουν με άνεση, με στόχο να αλλάξουν στρατόπεδο».

Τέλος πως αμοιβής τους κατασκόπους: «Δεν μπορείς να διοικήσεις τους κατασκόπους σωστά, χωρίς ευθύτητα και γενναιοδωρία».

Παραδείγματα χρησιμοποίηση των κατασκόπων

« Ο Λο Σανγκ έστειλε τον στρατηγό Βέι Πο να κτυπήσει τον επαναστάτη Λι Χσιουνγκ στο Πι, η κάθε πλευρά των εμπολέμων είχε επιτυχίες και αποτυχίες, ο Λι Χσιουνγκ κατέφυγε στις υπηρεσίες του Πο Τάι, ο οποίος τον μαστίγωσε μέχρι αίματος και τον έστειλε στον εχθρό του Λο Σανγκ για να τον εξαπατήσει και να του μεταφέρει πληροφορίες με φωτιές μέσα από την πόλη για την γενική επίθεση.
Ο Λο Σανγκ πίστεψε του εσωτερικού κατασκόπου και διέταξε τους στρατηγούς του να επιτεθούν, εν τω μεταξύ ο Λι Χσιουνγκ είχε προετοιμάσει ενέδρα και ο ΠοΤάι έστησε μεγάλες σκάλες πάνω στα τείχη, άναψε την συνθηματική φωτιά, οι πολιορκητές χωρίς να γνωρίζουν την προδοσίαάρχισαν να ανεβαίνουν τις σκάλες, 100 άντρες μπήκαν έτσι στην πόλη και αμέσως αποκεφαλίστηκαν, ο επαναστάτης Λι Χσιουνγκ επιτέθηκε και εξολόθρευσε τους εχθρούς».

«Ο αυτοκράτορας Τάι Τσου έστειλε τον Τα Βου να κατασκοπεύσει τον εχθρό του Σεν Βου. Ο Σι Βου συνοδευόταν από δύο έφιππους που ήταν ντυμένοι με στολές του εχθρού. Το βράδυ κατάφεραν να μάθουν τα συνθήματα που χρησιμοποιούσε ο εχθρός και με αυτά μπήκαν στο στρατόπεδο σαν νυκτερινοί φρουροί, στον δρόμο τους αν συναντούσαν στρατιώτες του εχθρού που έκαναν παραπτώματα τους σταματούσαν και τους έκαναν παρατηρήσεις και τους ξυλοφόρτωναν. Έτσι κατάφεραν να γυρίσουν με πάμπολλες πληροφορίες σχετικά με τις προθέσεις του εχθρού, με αυτές νίκησε ο Τάι Τσου τον εχθρό του».

από:
 http://nationalpride.wordpress.com