Τρίτη, 23 Απριλίου 2013

"Ροζάριο" Άννα Αχμάτοβα - Εκδόσεις Φίλντισι


Το Ροζάριο αποτελεί τη δεύτερη ποιητική συλλογή της κορυφαίας Ρωσίδας ποιήτριας Άννας Αχμάτοβα. Δημοσιευμένο προτού ξεσπάσει ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, την Άνοιξη του 1914, το Ροζάριο αποτελεί αντικείμενο λατρείας. Όπως μαρτυρά ο τίτλος αυτής της συλλογής, πρόκειται για ένα ιερό σκοινί με χάντρες που φτιάχνεται για σιωπηρές ασκήσεις προσευχής. Παραπέμποντας λοιπόν, στη θρησκευτική θεματική, η Αχμάτοβα χρησιμοποιεί τον τίτλο για να κάνει ένα παιχνίδι γύρω από την έννοια της θρησκευτικότητας.

Της Πωλίνας Γουρδέα

Η συλλογή αυτή αποτελεί μία καταβύθιση στο μυστήριο του έρωτα, με ποιήματα που ενέχουν μέσα τους ορθόδοξες θρησκευτικές εικόνες και λέξεις, με αποτέλεσμα να υμνείται στην ουσία του ο γήινος έρωτας με τα ύψη και τα βάθη του. Βασικότερο χαρακτηριστικό της συλλογής αυτής είναι η ποιητική έκφραση που έχει ως βάση της την ανθρωπιά στο λόγο, στις λέξεις και στις καταστάσεις που πραγματεύεται.

“Τι να μου κάνει του θανάτου το μαράζι!/ Αν μείνεις μαζί μου λίγο ακόμη/ Συγχώρεση από το Θεό θα ικετεύσω/ Για σένα κι όλους όσους αγαπάς”. Μετάφραση από τα ρωσικά Δημήτρης Τριανταφυλλίδης, εκδόσεις Φίλντισι/Samizdat, Αθήνα 2012, σελ. 81)

Το Ροζάριο ήταν η συλλογή εκείνη που έκανε την Άννα Αχμάτοβα διάσημη στη Ρωσία και που μέχρι σήμερα, ανήκει στους θησαυρούς της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Έχοντας λοιπόν, ο μεταφραστής Δημήτρης Τριανταφυλλίδης, μια μεγάλη μορφή της παγκόσμιας ποίησης στα χέρια του, κατόρθωσε να μας χαρίσει μία μετάφραση ζωντανή και απολαυστική, χωρίς να χάνει ίχνος από το ποιητικό στίγμα μιας σπουδαίας  δημιουργού όπως ήταν η Άννα Αχμάτοβα.

“Αραιά και πού τη σιωπή διακόπτει/ Του πελαργού η φωνή που κάθεται στη στέγη/ Κι αν την πόρτα μου χτυπήσεις/ Νομίζω πως δεν θ’ ακούσω καν”.  (ό.π., σελ. 59)

Η σοβαρότητα, οι πηγές, η σαφήνεια στη διατύπωση και πάνω από όλα, η απλότητα του στίχου, συνδυάζονται με τη βαθιά γνώση της λογοτεχνικής παράδοσης της Ρωσίας και εναποθέτουν στα χέρια μας μια ποιητική συλλογή που αποτελεί, έτσι κι αλλιώς, από μόνη της, έναν λόγο ύπαρξης της τέχνης της μετάφρασης. Ο Δημήτρης Τριανταφυλλίδης είναι η εξαίρεση του κανόνα, που στο σύμπαν των μεταφραστών, κατορθώνει να μένει μακριά από την μιζέρια της οικονομικής πραγματικότητας, από τις εμπορικές συναλλαγές και τις διπλωματκές σχέσεις της επικοινωνίας εν γένει. Έτσι, μας χαρίζει μια έκδοση, της φημισμένης αυτής ποιητικής συλλογής, που δεν στερείται τίποτα από τον μνημειώδη της χαρακτήρα και δεν χάνει τίποτα από τη συγκίνηση που προκαλεί στο πρώτο της ανάγνωσμα.

“Δε μ’ αγαπάς, δε θες να με κοιτάξεις,/ Ω, πόσο όμορφος είσαι, καταραμένε!/ Να πετάξω πια δεν μπορώ,/ Εγώ που από μικρή φτερά δικά μου είχα./ Τα μάτια στην ομίχλη καρφωμένα/ Συγχέονται πρόσωπα και πράγματα/ Και μόνο μια κόκκινη τουλίπα,/ Στο πέτο σου ξεχωρίζει”.   (ό.π., Σύγχυση, σελ. 15)

Ο μόχθος της μετάφρασης, ιδίως της ποίησης, είναι μια επίπονη και ελάχιστα επικερδής ενασχόληση. Όμως, το υπέροχο ύφος της Άννας Αχμάτοβα και η άφθαρτη γλώσσα της αποτελούν μία πρόκληση άνευ προηγουμένου. Μία τέτοιου είδους ενασχόληση απαιτεί μια ποιητική και γενναία ψυχή. Ίσως αυτά να είναι τα σημαντικότερα προτερήματα ενός αξιόλογου μεταφραστή, όπως αποδεικνύεται να είναι ο Δημήτρης Τριανταφυλλίδης. Ο τρόπος που αποδίδεται η εσωτερική ισορροπία και η διαλεκτική της Αχμάτοβα, σε συνδυασμό με τον πόνο και την αντίσταση σ’αυτόν, η παραίτηση αλλά και η υπεράσπιση του εαυτού, που κρύβονται σχεδόν σε κάθε στίχο, μας κάνουν να μη θέλουμε ν’αφήσουμε το Ροζάριο από τα χέρια μας. Στη δύσκολη και αξιέπαινη τέχνη της μετάφρασης, ο Δημήτρης Τριανταφυλλίδης είναι πρόθυμος να μας συστήσει το μέγεθος μιας τέτοιας ποιήτριας. Τον ευχαριστούμε γι’ αυτό, διαβάζοντας με προσοχή και ευλάβεια, όπως απαιτεί η εναχόληση με το Ροζάριο, τους μοναδικούς στίχους της ανεπανάληπτης Άννας Αχμάτοβα.

“Και η καρδιά ξέρει μέσα στην πίκρα,/ Πως είναι εγγύς, εγγύς ειν’ ο καιρός,/ Όπου όλα πια θα τα μετρά/ Με το λευκό μου γοβάκι”.  (ό.π., σελ. 25)



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου