Πέμπτη, 18 Οκτωβρίου 2012

«ΤΑ ΠΕΡΑΣΜΕΝΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΝΕΙΡΟ» - ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΛΛΙΦΑΤΙΔΗΣ - Εκδόσεις «Γαβριηλίδη»




«Πώς μπορεί να ζήσει κανείς χωρίς τη ζωή του;». Το οξύμωρο ερώτημα χρειάστηκε δύο φορές να απαντηθεί στη ζωή του 74χρονου σήμερα Θοδωρή Καλλιφατίδη: Στα οκτώ του χρόνια όταν, το 1946, με ανθισμένες τις αμυγδαλιές, τον πήρε από το χέρι ο παππούς του στους Μολάους Λακωνίας και τον άφησε μέχρι που βρήκαν τους γονείς του στην Αθήνα. Και στα 26 του όταν, το 1964, με μια μισοάδεια βαλίτσα, αποχαιρέτησε τους γονείς του στον Σταθμό Λαρίσης με προορισμό μια άγνωστη χώρα, τη Σουηδία. Τώρα, αναγνωρισμένος και πολυμεταφρασμένος συγγραφέας, εξηγεί στο αυτοβιογραφικό του βιβλίο γιατί η φυγή ήταν αναγκαία και γιατί τα οδυνηρά περασμένα δεν ήταν όνειρο.
Ο Θ. Καλλιφατίδης ανατρέχει στο παρελθόν του που θυμίζει τα πέτρινα χρόνια. Πρώτος ο πατέρας του, δάσκαλος, διωγμένος από τη δημόσια εκπαίδευση με την κατηγορία του κομμουνισμού, εγκατέλειψε τους Μολάους στα ταραγμένα χρόνια του Εμφυλίου. Ακολούθησαν οι υπόλοιποι της οικογένειας, μέχρι τη στιγμή που τα αντίποινα στράφηκαν στον οκτάχρονο Θοδωρή. Ηταν ώρα να φύγει κι αυτός. Ο συγγραφέας καταγράφει την απορία και τον τρόμο του μικρού παιδιού που ξεκινά τόσο νωρίς τη μεταναστευτική διαδρομή του. Η προσαρμογή στην Αθήνα δεν ήταν εύκολη. Ανέχεια, φτωχικά σπίτια με συγγενείς. Ηττα των αριστερών, εξόριστοι στα ξερονήσια, διωγμένοι, βία, αλλά και «βλαχάκι» στο σχολείο και ταπεινώσεις. Τα πρώτα διαβάσματα ήταν βιογραφίες των αγίων της γιαγιάς που καταδίκαζαν «τη μισή ανθρωπότητα στον πειρασμό και την άλλη μισή στην αμαρτία». Οι πρώτοι έρωτες κατέληγαν σε αποτυχία. Στο σχολείο ανακάλυψε την αγάπη του για τα γράμματα -λάτρευε τη Γραμματική, «που δεν οργανώνει μόνο τη γλώσσα αλλά και τον χρόνο»- μα και την «αποσιώπηση», που έγινε «ένα από τα πιο συνηθισμένα θέματα στα βιβλία που θα έγραφε στο μέλλον». Διάβαζε ό,τι έπεφτε στα χέρια του. Από την «Κριτική του καθαρού λόγου» του Καντ συγκράτησε μια φράση, «Δύο πράγματα με γεμίζουν με απορία, ο έναστρος ουρανός από πάνω μου κι ο ηθικός νόμος μέσα μου», γιατί του ξυπνούσε μια προσδοκία «ότι η ζωή ήταν πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι έβλεπε».
Ο Καλλιφατίδης αφιερώνει πολλές σελίδες στο αναχρονιστικό σχολείο που τον απωθούσε. Οταν, σύμφωνα με το έθιμο, πέταξε το μελανοδοχείο του στον τοίχο του σχολείου, «είχε γίνει κατά σειρά άθεος, σοσιαλιστής κι εραστής της λογοτεχνίας». Η απόρριψη από το πανεπιστήμιο λόγω των φρονημάτων του πατέρα του, οι διαδηλώσεις και οι συλλήψεις, ο παραλογισμός του φασισμού στον στρατό, ο απόηχος της εκτέλεσης του Μπελογιάννη και της δολοφονίας του Λαμπράκη, αλλά και η φοίτησή του στο Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν μαζί με τους κολλητούς του Διαγόρα Χρονόπουλο και Γιάννη Φέρτη, γεμίζουν τις γλυκόπικρες σελίδες μέχρι τη μεγάλη απόφαση. Για τη μεγάλη φυγή, στη Σουηδία. Εγινε ο Theodore Kallifatides. «Επιτέλους, άρχιζα να γίνομαι ένας άλλος». Σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, όπου και δίδαξε, έγινε αυτό που ονειρευόταν, συγγραφέας. Ριζωμένος στη Σουηδία, αναγνωρισμένος και βραβευμένος, ήρθε η στιγμή που η Ελλάδα έπαψε να τον πονάει παρά μόνο όταν έχανε τους δικούς του.
Τρία μεγάλα ερωτήματα αργόβραζαν μέσα του: Ποιος και γιατί είχε καταδώσει τον πατέρα του στους Γερμανούς; Τι είχε συμβεί με τον αδελφό του Στέλιο στο χωριό; Και τι είχε συμβεί με τον ετεροθαλή αδελφό του Γιώργο στον στρατό; Κάποιες απαντήσεις βρήκε όταν βρέθηκε στους Μολάους, ύστερα από 62 χρόνια, σε μια τελετή προς τιμήν του. Τότε τα περασμένα ξαναγύρισαν στο μυαλό του και δεν ήταν όνειρο. Με μια διαφορά: «μπορούσες πια να ζήσεις μαζί τους».
Η αυτοβιογραφία του Θ. Καλλιφατίδη, γραμμένη απλά, με αμεσότητα και ευαισθησία, είναι ένα συγκινητικό βιβλίο για τα δύσκολα εμφυλιακά και μεταπολεμικά χρόνια, αλλά κι ένας ύμνος στην ισχυρή θέληση.
Σελιδοδείκτης
Η χούντα παρακολουθούσε τον Θ. Καλλιφατίδη στη Σουηδία. Ο ίδιος το πληροφορήθηκε τυχαία μετά την πτώση της: «Δέκα χρόνια αργότερα, μια χειμωνιάτικη νύχτα στη Στοκχόλμη, μπήκα σε ένα ταξί μετά από μία διάλεξη.
Ο οδηγός ήταν αρκετά νεότερος και με χαιρέτησε με το όνομά μου. Κανένας θαυμαστής θα είναι σκέφτηκα κολακευμένος. Επιπλέον ήταν Ελληνας και πιάσαμε κουβέντα. Ηξερε τα πάντα για μένα. Σε μια στιγμή φτάσαμε έξω από το σπίτι μου.
?Τώρα θα σου πω και κάτι που ούτε να το φανταστείς μπορείς. Χρόνια σε παρακολουθούσα για λογαριασμό της χούντας. Είχα εντολή να σε καθαρίσω, χωρίς όμως να γίνει σάλος. Είχα πολλές ευκαιρίες, αλλά σε λυπήθηκα.
Δεν τον πίστευα. Με δουλεύεις, του είπα.
Θα έπρεπε να το είχα κάνει, ίσως. Τότε θα με πίστευες, απάντησε θιγμένος και συνέχισε να μου λέει λεπτομέρειες για τη ζωή μου» (σελ. 181).

«ΤΑ ΠΕΡΑΣΜΕΝΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΝΕΙΡΟ»
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΛΛΙΦΑΤΙΔΗΣ
Αυτοβιογραφία
Εκδόσεις «Γαβριηλίδη»
Σελίδες: 230
Τιμή: 18,11 ευρώ
ΔΗΜΗΤΡΑ ΡΟΥΜΠΟΥΛΑ
dirouboula@pegasus.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου